راه درمان غیبت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۷

راه درمان غیبت

مهم‌ترین عاملى که در مبارزه با عوامل فساد و بیماری‌هاى معنوى و نفسانى مؤثّر و کارساز است عنصر ایمان است: ایمان به خدا و روز حساب. اگر کسى به خداوند متعال و روز جزا واقعاً ایمان داشته باشد کمتر مرتکب گناه کبیره به ویژه گناهانى مانند تهمت و غیبت مى‌‏شود.
زيان‌هاى فردی و اجتماعى سوء‌ظن
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۶

زيان‌هاى فردی و اجتماعى سوء‌ظن

يكى از زيان‌هاى فردى سوء ظنّ اين است كه شخص بدگمان به دليل عدم اعتماد به مردم، هميشه در رنج و ناراحتى به سر می‌برد و به گمان بد خود ديگر كسى را نمی‌یابد كه با او معاشرت كند...
سوء‌ظن چیست و چه آثاری دارد؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۵

سوء‌ظن چیست و چه آثاری دارد؟

بی‌ترديد نمی‌توان مطلق گمان را بدون قيد و شرط گناه و حرام دانست، زيرا خاطرات زودگذر و تصوّرات ذهنى در برخورد با حوادثى كه در اطراف انسان می‌گذرد امرى قهرى و طبيعى و خارج از دايره اختيار انسان است.
آثار مثبت رد غيبت‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۴

آثار مثبت رد غيبت‏

از قرآن مجيد استفاده می‌شود كه يكى از مهم‌ترين عوامل اين گناه، سوء ظنّ و تجسّس در احوال و اسرار مردم است. كسى كه با سوء ظنّ با ديگران برخورد می‌کند و همواره در خصوصيّات و اسرار مردم به جستجو می‌پردازد قهراً به بيمارى غيبت مبتلا می‌شود.
انواع غيبت‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۳

انواع غيبت‏

برخى تصوّر می‌کنند غيبت منحصر به زبان است، حال آن كه از هر راهى كه انسان نقص و عيب ديگرى را بفهماند مانند گفتن، نوشتن، اشاره، كنايه، رمز، تقليد در راه رفتن و ... تمام اين‌ها غيبت و حرام است، همان گونه كه در روايات به اين مطلب تصريح شده است.
از بین رفتن اعمال نیک با غیبت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۲

از بین رفتن اعمال نیک با غیبت

در برخى از احاديث آمده است كسى كه پشت سر افراد غيبت می‌کند و آبروى آنان را از بين می‌برد و از شخصيت آنان می‌کاهد حلال‌زاده نيست، چرا كه اگر از راه حلال نطفه‌اى منعقد شود هرگز به اين گناه آلوده نمی‌گردد.
غیبت از نظر قرآن و روایات
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۱

غیبت از نظر قرآن و روایات

از غيبت بپرهيزيد كه غيبت از زنا بدتر است، زيرا زناكار ممكن است توبه كند و خدا توبه او را بپذيرد امّا غيبت كننده مورد عفو قرار نخواهد گرفت مگر اين كه طرف از او راضى شود.
مسئولیت‌های زبان| شرایط غیبت از دیدگاه فقها
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۰

مسئولیت‌های زبان| شرایط غیبت از دیدگاه فقها

علماى اخلاق معتقدند كنترل زبان سخت دشوار است، چون براى بعضى افراد امكان دارد دست خود را كنترل كنند و سيلى به صورت كسى نزنند، پاى خويش را كنترل كنند و به جاى نامناسبى نروند و در مسيرى كه خلاف است گام برندارند و ... امّا بسيارى از افراد قادر نيستند زبان خويش را كنترل كنند.
فوايد و آثار سكوت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۹

فوايد و آثار سكوت

هدف اصلى از احاديث سكوت اين نيست كه انسان بايد هميشه و در همه حال لب فرو بسته و زبان به سخن نگشايد و حتى در مقام احقاق حق خود و ديگران سكوت اختيار كند و به دفاع از خود برنخيزد، بلكه مقصود جلوگيرى از هرزه گويى و فضول كلام است...
اهمیت کنترل زبان| سکوت از سخن گفتن بهتر است؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۸

اهمیت کنترل زبان| سکوت از سخن گفتن بهتر است؟

زبان مؤمن در پس قلب او و قلب و عقل منافق پشت زبان اوست. يعنى مؤمن هرگاه بخواهد سخنى بگويد نخست می‌انديشد، اگر نيك بود می‌گويد و اگر ناپسند بود از گفتن آن خوددارى می‌کند امّا شخص دورو و منافق آنچه بر زبانش جارى می‌شود می‌گويد و نمی‌داند كدام سخن به سود او و كدام سخن‏ به زيانش تمام می‌شود.
جرائم و آفات زبان‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۷

جرائم و آفات زبان‏

نعمت بيان در شمار مهم‌ترين نعمت‌هاى الهى است كه به انسان ارزانى داشته. حكما و فلاسفه، نطق را مظهر تفكّر و تعقّل دانسته و بدين لحاظ آن را فصل مميّز انسان می‌دانند، و حال آن كه نطق از صفات ويژه انسان نيست زيرا بسيارى از حيوانات تا حدّى از اين نعمت برخوردارند...
معيار صغيره و كبيره بودن گناه‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۶

معيار صغيره و كبيره بودن گناه‏

سرانجام آنها كه به گناه اصرار می‌ورزند به تكذيب آيات خدا و مسخره كردن آن می‌رسد. چرا اصرار بر گناه چنين سرانجامى را در پى دارد؟ زيرا اصرار بر گناه قلب آدمى را فاسد می‌کند. گناه مانند سمّى مهلك است كه اگر ساعتى تأخير در علاج آن كند تمام امعاء و احشاء انسان را متلاشى و او را نابود می‌کند.
گناهان صغيره و گناهان كبيره‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۵

گناهان صغيره و گناهان كبيره‏

شدّت و ضعف گناه در هر دو قسم (صغيره و كبيره) منوط به دو چيز است: قبح فعلى و قبح فاعلى. قبح فعلى مربوط است به مفاسد و زشتی‌هاى موجود در خود عمل قطع نظر از خصوصيّات روحى و شرايط شخص بزهكار. قبح فاعلى مربوط است به شرايط ذهنى و روحى بزهكار قطع نظر از خصوصيّات خود عمل.
پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۴

پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)

همان گونه كه در تربيّت و سالم‌سازى بدن از انجام بعضى امور و خوردن پاره‏اى از خوردني‌ها بايد پرهيز كرد، در تربيت و تهذيب نفس نيز از انجام برخى كارها و استفاده از بعضى غذاها بايد اجتناب ورزيد.
انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۳

انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح

‏همان گونه كه در سفرهاى دنيوى رفيق خوب و يار وفادار و صادق نقش حساس و مفيدى در رفع مشكلات سفر دارد، در سير و سلوك و سفرهاى معنوى نيز رفيق خوب بسيار ضرورى و مؤثّر است.
علم به شرایع و احکام
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۲

علم به شرایع و احکام

بندگى و عبادت با دو شرط متحقّق می‌شود: محبّت و اطاعت، و اطاعت بدون علم به خواست معبود و رضاى محبوب امكان ندارد. آن‌ها كه از خود چيزى می‌تراشند و پيش خود مطالبى را سرهم می‌كنند و به عنوان عبادت و اطاعت انجام می‌دهند آن‌ها بنده خويشند نه بنده خدا.
ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۱

ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار

برخى از ملحدان و غافلان گمان می‌كنند كه ايمان به خدا و پرستش او نوعى ارتباط يك ‏جانبه مردم با خدا است و بر اثر اين پندار نادرست براى گريز از ايمان بهانه‌جويى می‌كنند. ولى اين برداشت جاهلانه و مغرضانه است، چرا كه ايمان ارتباطى است دوجانبه ميان آفريده و آفريدگار...
حب و بغض (تولی و تبری)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۰

حب و بغض (تولی و تبری)

حبّ و بغض كه در علم اخلاق از آن به «شهوت» و «غضب» تعبير می‌شود مهم‌ترين انگيزه براى كسب فضايل و دورى از رذايل است. انسان تا چيزى را دوست نداشته باشد به سوى آن حركت نمی‌كند و تا از چيزى متنفّر نباشد از آن دورى نمی‌جويد.
سیر در آفاق و انفس (تفکر و تدبر)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۹

سیر در آفاق و انفس (تفکر و تدبر)

فکر و اندیشه، آئینه خوبی‌ها و پوشاننده بدی‌ها و روشنى بخش دل‌ها و موجب خوش‏خویى و سعه صدر مى‏‌شود. به وسیله تفکّر، انسان به صلاح روز رستاخیز و پایان کارش آگاه مى‌‏شود و بر علم و دانشش افزوده مى‏‌گردد و هیچ عبادتى بالاتر از تفکّر نیست.
خدا آگاهی(تذکّر)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۸

خدا آگاهی(تذکّر)

تذكّر يعنى انسان بايد هميشه متذكّر اللّه و به ياد خدا باشد و هيچگاه مسئوليّت و بندگى خويش را در برابر پروردگار متعال فراموش نكند، زيرا هر كس خدا را فراموش كند در نتيجه خود را فراموش كرده و از خود بيگانه شده و در وادى غفلت سرگردان خواهد شد.