کد مطلب: ۴۶۹۳
تعداد بازدید: ۹۱
تاریخ انتشار : ۰۲ تير ۱۴۰۰ - ۱۴:۰۰
جوان و همسرگزینی| ۳
بسیاری از مفاسد اخلاقی و مشکلات اجتماعی که در جامعه مشاهده می‌شوند معلول تأخیرِ ازدواج جوانان است و بهترین، بلکه تنها راه حل این مشکل، به موقع ازدواج کردن آنهاست. اگر مشکل مذکور حل شد بسیاری از مشکلات اجتماعی نیز رفع خواهد شد.

بخش اول: ازدواج؛ فواید، موانع و راه ‏حل‏ها | ۳


 
مسئولانِ ازدواج


ازدواج، فقط نیازِ شخصی نیست که تنها مربوط به زن و مرد باشد، بلکه امری اجتماعی هم هست که مسئولان جامعه در برابر آن مسئولند، زیرا جامعه‌ی بزرگ از واحدهای کوچک خانواده تشکیل می‌شود و صلاح و فساد و ترقی و انحطاط جوامع از صلاح و فساد و ترقی و انحطاط خانواده‌ها نشئت می‌گیرد. اصلاح جامعه را باید از طریق اصلاح خانواده‌ها شروع کرد.
چنان که قبلاً گفته شد، بسیاری از مفاسد اخلاقی و مشکلات اجتماعی که در جامعه مشاهده می‌شوند معلول تأخیرِ ازدواج جوانان است و بهترین، بلکه تنها راه حل این مشکل، به موقع ازدواج کردن آنهاست. اگر مشکل مذکور حل شد بسیاری از مشکلات اجتماعی نیز رفع خواهد شد. مسئولیت این مهم بر عهده‌ی همه‌ی مسئولان و دست اندرکاران امور اجتماعی است. قرآن کریم فرموده: «کسانی را که همسر ندارند و غلامان و کنیزان که شایسته‌اند همسر دهید. اگر فقیر باشند خدا به فضل خود آنان را بی‌نیاز می‌کند که خدا گشایش دهنده و داناست.»[1] همه باید در حل این مشکل و بر طرف ساختن موانع سعی وتلاش کنند و امکانات لازم را در اختیار جوانان قرار دهند. در این میان سه دسته می‌توانند نقش اساسی ایفا کنند:
اول: پدر و مادر: مسئولیت این امر در مرحله اول و به طور طبیعی بر عهده‌ی پدر و مادر نهاده شده است. والدین چون در تکوین فرزند علیت و دخالت دارند، پرورش و تعلیم و تربیت و در نهایت، زمینه سازی برای ازدواج و استقلال او را نیز باید بپذیرند. کودک وجودی است ضعیف و وابسته که به تدریج قوی شده و به استقلال نزدیک‌تر می‌شود. وقتی به سن بلوغ و ازدواج رسید باز هم احتیاج به پدر و مادر دارد، زیرا نه به قدر کافی تجربه دارد تا مستقیماً در انتخاب همسر و تشکیل خانواده اقدام نماید، نه از لحاظ امکانات اقتصادی به حد خودکفایی رسیده تا بتواند هزینه‌ی مراسم ازدواج و اداره زندگی را بدون کمک دیگران تحمل نماید، بهترین کسانی که در این موقعیت حساس و سرنوشت ساز می‌توانند به تشکیل خانواده و استقلال جوانان کمک کنند پدر و مادر هستند. اگر والدین دختر و پسر با هم تفاهم و تعاون داشته باشند می‌توانند وسیله‌ی ازدواج آنها را به موقع و بدون تأخیر فراهم آورند و با عقل و تدبیر و تفاهم مشکلات را برطرف سازند و به مقدار توانشان در اداره‌ی زندگی جدید کمک نمایند. به همین جهت، تزویج در اسلام یکی از حقوق اولاد به شمار رفته است.
پیامبر گرامی اسلام فرمود: «فرزند سه حق بر پدر خود دارد: 1ـ نام نیکو برایش انتخاب کند. 2ـ خواندن و نوشتن را به او یاد دهد. 3ـ وقتی به حد بلوغ رسید برایش تدارک ازدواج ببیند.»[2]
دوم: حکومت اسلامی: بعد از والدین، مسئولیت این امر مهم بر عهده حکومت اسلامی نهاده شده است. در مقدمه‌ی قانون اساسی جمهوری اسلامی چنین آمده است: «خانواده واحد بنیادین جامعه و كانون اصلى رشد و تعالى انسان است و توافق عقیدتى و آرمانى در تشكیل خانواده كه زمینه ساز اصلى حركت تكاملى و رشد یابنده انسان است اصل اساسى بوده و فراهم كردن امكانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حكومت اسلامى است.»
و در اصل یک صد و دهم چنین آمده است: «از آن جا كه خانواده واحد بنیادین جامعه اسلامى است همه قوانین و مقررات و برنامه ریزى‏هاى مربوط باید در جهت آسان كردن تشكیل خانواده و پاسدارى از قداست آن و استوارى روابط خانوادگى بر پایه حقوق و اخلاق اسلامى باشد.»
حاکم شرع اسلام، قیّم و سرپرست و ولیِّ مؤمنین است و اداره‌ی کلیه‌ی امور اجتماعی مسلمین، در تمام ابعاد بر عهده‌ی او گذاشته شده است.
امور سیاسی و اجتماعی و نظامی و فرهنگی و اقتصادی جامعه اسلامی را باید بر عهده بگیرد و در محدوده‌ی قوانین شرع اداره کند. یکی از موضوعات بسیار مهمی که حاکم شرعی اسلام باید به آن کاملاً عنایت داشته باشد ازدواج و تشکیل خانواده است، زیرا با ازدواجِ به موقع و تحکیم بنیان زناشویی می‌توان جلوی بسیاری از مفاسد اخلاقی و انحرافات را گرفت. این امراز وظایف حکومت اسلامی است. حاکم شرع موظف است با برنامه ریزی وسیع و فراهم ساختن همه امکانات لازم، جوانان را تشویق کند تا در اسرع وقت ازدواج نمایند و به کانون گرم خانواده دل بسته شوند و از ولگردی و فحشا و انحرافات مصون بمانند. دولت اسلامی که خواستار تهذیب نفوس و تقوای عمومی است باید تسریع در ازدواج را به عنوان یک اصل اساسی بپذیرد و در تصویب و اجرای قوانین همواره به آن توجه داشته باشد و برای اجرای این اصل مهم، از تمام امکانات موجود استفاده نماید، هر چه در این راه سرمایه‌گذاری کند زیان نخواهد دید، زیرا برای مبارزه با فساد و نجات نسل جوان راهی بهتر از این وجود ندارد.
سوم: اصلاح طلبان و اهل خیر: تأخیر در ازدواج، مشکل بزرگ اجتماعی است که حل آن چندان ساده نیست. در حل این مشکل خود جوانان و والدین‌شان و حکومت اسلامی باید تعاون و کمک کنند، علاوه بر اینها، اندیشوران و اصلاح طلبان و ثروت‌مندان و اهل خیر نیز باید پیش‌قدم شوند و با تأسیس مؤسسه‌های خیریه از قبیل مشاوره و راهنمای ازدواج، صندوق‌های قرض الحسنه برای ازدواج، تهیه مسکن برای ازدواج، اعطای وام به دانش‌آموزان و دانش‌جویان برای ازدواج، کمک‌های بلا عوض برای ازدواج، تهیه امکانات برای ازدواج، تأسیس مؤسسه‌های کمک به حل اختلافات خانوادگی، و امثال اینها، مشکلات و موانع ازدواج‌ها را بر طرف سازند و جوانان را به تسریع در ازدواج تحریص و ترغیب نمایند.
تأسیس این قبیل مؤسسه‌های خیریه و عام المنفعه از ضروریات جامعه به شمار می‌رود و برای مبارزه با فساد و ایجاد محیط صالح کاملاً ضروری است بلکه از بزرگ‌ترین عبادت هاست، اسلام در این باره عنایت مخصوصی مبذول داشته است.
حضرت صادق(ع) فرمود: «هر كس كه یك مجرّد را متأهل كند در قیامت مورد نظر خدا قرار خواهد گرفت.»[3]
امیر المؤمنین(ع) فرمود: «بهترین شفاعت‏ها این است كه بین زن و مردى در امر نكاح شفاعت كنى تا این كه به وصال یك دیگر برسند.»[4]
حضرت موسی بن جعفر(ع) فرمود: «سه نفرند که در قیامت، که سایه‌ای وجود ندارد، از سایه‌ی عرش خدا استفاده خواهند کرد: «1. كسى كه براى برادر مسلمانش وسیله ازدواج فراهم سازد، 2. كسى كه به برادر مسلمانش خدمت كند، 3. كسى كه سرّ برادر مسلمانش را فاش نسازد.»[5]
رسول خدا(ص) فرمود: «براى كسانى كه ازدواج نكرده‌اند ترتیب ازدواج دهید تا خداوند متعال اخلاقشان را نیكو گرداند و در ارزاقشان توسعه دهد و به مردانگى و بزرگ منشى آنان بیفزاید.»[6]
خداوند حکیم در قرآن می‌فرماید: «وسیله‌ی ازدواج مردان و زنان مجرد و بندگان و كنیزانى را كه صلاحیت ازدواج دارند، فراهم سازید، اگر هم فقیر هستند خدا از فضل خود آنها را بى‏نیاز مى‏‌گرداند، خدا توسعه دهنده و آگاه است.»[7]


خودآزمایی


1- به چه دلیل ازدواج امری اجتماعی هم محسوب می‌شود؟
2- سه دسته که می‌توانند در زمینه حل مشکل ازدواج و بر طرف ساختن موانع آن نقش اساسی ایفا کنند را نام ببرید.
3- سه حق فرزند بر پدر خود را بیان کنید.
 

پی‌نوشت‌ها


[1]. نور( 24) آیه 32.
[2]. مكارم الاخلاق، ص 253: «من حق الولد على والده ثلاثة: یحسن اسمه و یعلّمه الكتاب، و یزوّجه اذا بلغ».
[3]. وسائل الشیعه، ج 14، ص 26: «من زوّج عزّباً كان ممن ینظر الله الیه یوم القیامة».
[4]. همان، ص 27: «افضل الشفاعات ان تشفع بین اثنین فى نكاح حتى یجمع الله بینهما».
[5]. همان، ج 14، ص 27: «ثلاثة یستظلّون بظلّ عرش الله یوم القیامة یوم لاظلّ الّا ظلّه: رجل زوّج اخاه المسلم، او اخدمه، او كتم له سرّاً».
[6]. بحار الانوار، ج 103، ص 222: «زوّجوا ایاماكم فان الله یحسن لهم فى اخلاقهم و یوسع لهم فى ارزاقهم و یزیدهم فى مرواتهم».
[7]. نور(24) آیه 32: «وَأَنْكِحُوا الأَیامى‏ مِنْكُمْ وَالصَّالِحِینَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ یكُونُوا فُقَراءَ یغْنِهِمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللهُ واسِعٌ عَلِیمٌ».


دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت

آیت الله ابراهیم امینی

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: