انواع تجرّی (قصد گناه)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۵

انواع تجرّی (قصد گناه)

علماى اصول در باب تجرّى فرموده‌‏اند نيّت معصيت در صورتى كه منتهى به اقدام نشود معفوّ است و گناهى براى آن نوشته نمی‌‏شود. طرفداران اين فكر بر اثبات مدعاى خود رواياتى را گواه آورده‌‏اند كه در كتاب‌هاى اصول و منابع اصلى حديث موجود است.
نيّت و پيوندهاى اعتقادى، فرهنگى، اجتماعى و ملى‏| یگانه ملاک وحدت یک ملت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۴

نيّت و پيوندهاى اعتقادى، فرهنگى، اجتماعى و ملى‏| یگانه ملاک وحدت یک ملت

مقصود از رضايت و نارضايى در اين بحث، تمايلات و هوس‌هاى سطحى و مقطعى نيست كه تحت تأثير احساسات زودگذر در انسان پديد می‌آيد و به سرعت زايل می‌گردد بلكه مقصود آن گونه تمايلاتى است كه از نوعى ارتباط فكرى و ايدئولوژيكى و وحدت منافع حكايت می‌كند...
تأثیر نیت در ثواب و عقاب‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۳

تأثیر نیت در ثواب و عقاب‏

اگر بخواهیم مراتب شخصیت افراد را بشناسیم باید آن را در لابلاى انگیزه‏‌ها و اهداف آنان جستجو كنیم. آیا آن كس كه تنها براى سیر كردن شكم خود فریاد مى‏‌كشد با آن كس كه براى نجات عامه مردم تلاش مى‏‌كند برابر است؟
تاثیر نیت در اعمال
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۲

تاثیر نیت در اعمال

از آنجا كه اخلاق اسلامى بر اساس تزكیه و تقویت بنیه معنوى و فضایل نفسانى و ارزش‏هاى والاى انسانى نهاده شده است، بدین جهت، در كلیه اعمال اعم از قلبى و بدنى- به ویژه عبادات- اصالت با نیت است.
منظور از خسران و معاتبه چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۱

منظور از خسران و معاتبه چیست؟

این همه تأكید نسبت به محاسبه نفس در آیات و احادیث براى آن است كه مردم از خواب غفلت بیدار شوند و براى زندگى سراى دیگر كه سراى جاودانى است توشه‏‌اى برچینند و زادى بردارند و تا فرصت از دست نرفته است عمل خیرى براى خود ذخیره كنند.
چرا به محاسبه نفس اهمیت نمى‌‏دهیم؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۰

چرا به محاسبه نفس اهمیت نمى‌‏دهیم؟

اى انسان! چه چیز تو را به گناهت جرأت داده و چه چیز تو را در برابر پروردگارت مغرور ساخته و چه چیز تو را بر هلاكت خویش علاقه‌‏مند كرده است؟ آیا این بیمارى تو بهبودى ندارد؟ آیا این خوابت بیدارى ندارد؟ چرا همان گونه كه به دیگرى رحم مى‏‌كنى به خود رحم نمى‌‏كنى؟
محاسبه نفس در روایات‏ | چهار چیز که در روز قیامت مورد بازجویى قرار می‌گیرد
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۹

محاسبه نفس در روایات‏ | چهار چیز که در روز قیامت مورد بازجویى قرار می‌گیرد

از ما نیست كسى كه هر روز خود را مورد محاسبه قرار ندهد كه اگر كار نیكى انجام داده در افزایش آن بكوشد و چنانچه كار زشتى كرده از خدا آمرزش بخواهد و به سوى او باز گردد.
چرا مردم به حساب خود رسیدگی نمی‌کنند؟ | دو چیز که موجب خسران ابدی است
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۸

چرا مردم به حساب خود رسیدگی نمی‌کنند؟ | دو چیز که موجب خسران ابدی است

اى بندگان خدا! برحذر باشید از روزى كه اعمال مورد بررسى قرار می‌گیرد و لرزش‌ها و تنش‌ها فراوان است و كودكان [از ناراحتى‏] پیر می‌شوند. اى بندگان خدا! بدانید كه مراقب‌هایى از خودتان بر شما گماشته شده و دیده‌بانانى از اعضاى پیكرتان ناظر شما هستند.
حقیقت مراقبت چیست؟ | محاسبه نفس چگونه انجام می‌شود؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۷

حقیقت مراقبت چیست؟ | محاسبه نفس چگونه انجام می‌شود؟

از جمله اصول اخلاقى و عرفانى، اصل محاسبه است. سالكان راه خدا و طلّاب دار بقا همان طور كه در صبحگاهان با خویش عهد و میثاق می‌بندند، ساعتى را نیز براى محاسبت و بازنگرى در اعمال روزانه در نظر می‌گیرند.
مرابطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه‏ | گام‌های سیر و سلوک الی الله
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۶

مرابطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه‏ | گام‌های سیر و سلوک الی الله

مرابطه حسّاس‌ترین مسیر سالكان إلى اللّه است كه بدون عبور از این نقطه، راه تعالى و تكامل به بن بست منتهى می‌شود. مرابطه در لغت به معنى «به یكدیگر پیوستن» و در اصطلاح اهل سلوك به معنى «به خود پیوستن»، مراقب خود بودن و در یك كلمه پیوسته نگران احوال خویشتن بودن است.
التزام عملى به نوافل و مستحبات و ترك مكروهات‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۵

التزام عملى به نوافل و مستحبات و ترك مكروهات‏

ابوحمزه ثمالى می‌گوید كه امام(ع) فرمود: هیچ نمازى بدون حضور قلب قبول نیست. من عرض كردم: فدایت شوم، همه ما هلاك شدیم؟ فرمود: نه، زیرا خداوند متعال این گونه عبادات را به وسیله نافله‌ها كامل می‌گرداند.
امانت از دیدگاه روایات
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۴

امانت از دیدگاه روایات

اداى امانت از نظر اسلام چندان مهم است كه اگر دشمن چیزى را به عنوان امانت به انسان بسپارد باید در حفظ آن كمال كوشش را مبذول دارد، زیرا هدف اسلام ایجاد جامعه‌اى است كه اعتماد عمومى بر آن حكم‌فرما باشد... دین مقدّس اسلام دستور می‌دهد كه امانت را مطلقا به صاحبش برگردانید گر چه او دشمن و یا بد كردار باشد.
ادای فرایض و واجبات| ویژگی‌ها و خصوصیات مومنان در قرآن
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۳

ادای فرایض و واجبات| ویژگی‌ها و خصوصیات مومنان در قرآن

از اهمّ واجبات امانت‌دارى، وفاى به عهد و راستگويى است كه بودش نشانه ايمان و نبودش علامت نفاق است و در اهميت آن همين بس كه خداوند متعال در قرآن مجيد در مقام تعريف انبياء، آنان را با صفت «رسول امين» يا «ناصح امين» و صادق الوعد توصيف و معرفى می‌کند.
ویژگی‌های اهل تقوا| کدام دیده‌ها در روز قیامت گریان نیستند؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۲

ویژگی‌های اهل تقوا| کدام دیده‌ها در روز قیامت گریان نیستند؟

حتى در موقع خوابيدن نيز با استغفار به خواب برويد كه امكان دارد ديگر از اين‏ خواب برنخيزيد. در سيره رسول خدا(ص) آمده كه هر روز هفتاد بار استغفر اللّه می‌گفتند و در پاره‌اى از احاديث دارد كه در هر نشستى بيست و پنج بار استغفر اللّه می‌گفتند[6] كه استغفار داروى شفابخش گنهكاران است.
توبه و استغفار| دو شرط پذیرش توبه چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۱

توبه و استغفار| دو شرط پذیرش توبه چیست؟

وقتى كه انسان در اثر غفلت و نادانى و يا طغيان غرايز حيوانى و هواى نفسانى دچار گناه شد بايد بی‌درنگ خود را در معرض رحمت الهى قرار دهد و از او آمرزش بخواهد و با آب توبه و استغفار دل و جان خويش را شستشو دهد...
آثار سوء خشم و غضب چیست؟| چند روش برای فرونشاندن خشم
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۰

آثار سوء خشم و غضب چیست؟| چند روش برای فرونشاندن خشم

اگر انسان از كسى ناراحت می‌شود نباید به خاطر تشفّى دل خود غیبت كند و تهمت ناروا به طرف مقابل نسبت دهد چون كسى كه غضب می‌کند اگر ایمان نداشته باشد گناهان بزرگى را نیز انجام می‌دهد.
سه آفت دین چیست؟| زیان‌های جسمی حسد و اسباب عمده حسادت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۴۹

سه آفت دین چیست؟| زیان‌های جسمی حسد و اسباب عمده حسادت

يك روز رسول خدا(ص) به ياران خود فرمود: آگاه باشيد كه بيمارى امّت‌هاى پيشين كه همان بيمارى حسد باشد شما را نيز فرا گرفته است. حسد زداينده موى تن نيست بلكه دين انسان را ريشه كن می‌کند ....»
حسد در آیات و روایات| تفاوت غبطه و حسادت چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۴۸

حسد در آیات و روایات| تفاوت غبطه و حسادت چیست؟

غبطه آرزوى داشتن نعمت است بدون آن كه زوال آن را از صاحب نعمت آرزو داشته باشند. به ديگر سخن، اهل غبطه هنگامى كه نعمت و فضيلتى را در ديگران مشاهده می‌کنند، می‌گويند اى كاش ما هم از اين نعمت برخوردار بوديم و در راه تحصيل آن كوشش می‌کنند ولى هيچگاه آرزوى زوال نعمت از ديگران نكرده و در صدد رفع آن برنمی‌آيند.
سرانجام بدِ سخريّه و استهزاء
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۴۷

سرانجام بدِ سخريّه و استهزاء

از آثار بد هرزه گويى و مسخره كردن ديگران غفلت و بى تفاوتى و از دست دادن احساس مسئوليّت است. افرادى كه به اين بيمارى دچار می‌شوند قهراً از ذكر خدا غافل شده و از عبادت پروردگار لذت نمی‌برند، يعنى در عبادت حضور قلب ندارند و با اكراه و بی‌ميلى با آن روبرو می‌شوند.
سخريّه و استهزاء| چرا احترام مومن نزد خدا از کعبه بیشتر است؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۴۶

سخريّه و استهزاء| چرا احترام مومن نزد خدا از کعبه بیشتر است؟

آرى، هستند كسانى كه به منظور بی‌اعتبار كردن ديگران از عامل تمسخر بهره می‌گيرند و براى مجلس آرايى و خنداندن حاضران از آبرو و حيثيت ديگران مايه می‌گذارند و با كارهايى از قبيل‏ تقليد در راه رفتن، سخن گفتن، غذا خوردن و خلاصه به هر طريقى از اشاره و كنايه و ... ديگران را به مسخره می‌گيرند...