کد مطلب: ۱۶۸۰
تعداد بازدید: ۱۴۴۹
تاریخ انتشار : ۰۹ آبان ۱۳۹۶ - ۱۵:۰۲
احکام موضوعی/ ۲
«وضو» در لغت به معناى نظافت و پاكيزه كردن است و در اصطلاح فقه عبارت است از: «شستن مخصوص؛ كه مى توان آن را به دو صورت انجام داد: ترتيبى و ارتماسى.

پرسش 22. آيا در قرآن آيهاى درباره وضو وجود دارد؟ معناى وضو و فايده آن چيست؟

﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ... [1]؛

«اى كسانى كه ايمان آوردهايد، چون به [عزم] نماز برخيزيد، صورت و دستهايتان را تا آرنج بشوييد؛ و سر و پاهاى خودتان را تا برآمدگى پيشين [هر دو پا] مسح كنيد ...»

«وضو» در لغت به معناى نظافت و پاكيزه كردن است و در اصطلاح فقه عبارت است از: «شستن مخصوص؛ كه مىتوان آن را به دو صورت انجام داد: ترتيبى و ارتماسى.

وضوى ترتيبى بدينصورت است كه به قصد قربت و اطاعت از فرمان خدا، ابتدا صورت و سپس دست راست و بعد دست چپ را بشويد. آنگاه با رطوبتى كه از شستن دست بر كف آن باقى مانده، سر را مسح كرده و سپس پاى راست و در پايان پاى چپ را مسح نمايد».

وضوى ارتماسى عبارت است از فرو بردن صورت و دستها در آب، به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پايين. گاهى ممكن است بين اين دو شيوه تلفيق شود؛ به اين معنا كه صورت را ارتماسى و دستها را ترتيبى بشويد. اين شكل از وضو نيز صحيح است. بايد دانست كه وضو براى برخى از كارها واجب و براى بعضى ديگر مستحب است.

وضو داراى دو فايده روشن است: بهداشتى و معنوى. از نظر بهداشتى شستن صورت و دستها ـ آن هم پنج بار يا سه بار در شبانه روز ـ اثر قابل ملاحظهاى در نظافت بدن دارد. مسح بر سر و پاها ـ كه شرط آن رسيدن آب به موها يا پوست سر است ـ سبب مىشود اين اعضا را نيز پاكيزه بداريم. ضمن اينكه تماس آب با پوست بدن، اثر خاصى در تعادل اعصاب (سمپاتيك و پاراسمپاتيك) دارد. از نظر معنوى وضو چون با قصد قربت و براى رضاى خدا انجام مىگيرد، اثر تربيتى و اخلاقى دارد؛ زيرا مفهوم باطنى وضو اين است: «از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام بر مىدارم».[2]

شرايط وضو

پرسش 23. شرايط وضو چيست؟

1. آب وضو پاك باشد.

2. آب وضو مطلق باشد (مضاف نباشد).

3. آب وضو مباح باشد (غصبى نباشد).

4. ظرف آب وضو مباح باشد.

5. ظرف آب وضو طلا و نقره نباشد.

6. اعضاى وضو پاك باشد.

7. براى وضو گرفتن وقت باشد.

8 .به قصد قربت باشد.

9 .ترتيب را رعايت كند.

10 .پى در پى باشد.

11 .در كارهاى وضو از ديگرى كمك نگيرد.

12 .استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.

13. مانعى از رسيدن آب بر اعضاى وضو نباشد.

 

موارد وجوب وضو

پرسش 24. در چه مواردى واجب است وضو گرفته شود؟

موارد وجوب وضو گرفتن عبارت است از:

1 .نمازهاى واجب (غير از نماز ميت)،

2. طواف واجب كعبه،

3 .سجده و تشهد فراموش شده،

4. تماس بدن با نوشته قرآن و اسم خداوند،

5 .نذر يا عهد و يا قسم خورده باشد كه وضو بگيرد.

 

شستن در وضو

پرسش 25. منظور از يك بار شستن در وضو چيست؟

آيات عظام امام، بهجت، تبريزى، فاضل و مكارم: منظور از يك بار شستن آن است كه تمام عضو را بشويد خواه با يك مشت آب باشد يا چندين مشت. پس وقتى عضو به طور كامل شسته شد، يك مرتبه محسوب مىشود.[3]

آيات عظام خامنهاى، سيستانى، صافى، نورى و وحيد: ملاك براى تعيين يك بار شستن قصد انسان است؛ پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب بريزد، اشكال ندارد و همه آنها شستن اول محسوب مىشود.[4]

 

پرسش 26. آيا شستن دستها از آرنج تا مچ كافى است؛ در صورتى كه قبلاً دستها را تا مچ شسته باشيم؟

همه مراجع: خير، بايد بعد از شستن صورت، در هنگامى كه دست راست و چپ را مىشوييم، تمام دست شسته شود و اگر تنها تا مچ را بشوييم، وضويمان باطل است.[5]

 

پرسش 27. هنگام وضو چند مرتبه دست مىكشيم تا اطمينان پيدا كنيم كه آب رسيده است؛ آيا اين عمل اشكال دارد؟

همه مراجع: چنانچه به حد وسواس نرسد، اشكال ندارد.[6]

 

پرسش 28. در وضو شستن صورت و دستها تا چند مرتبه جايز است؟

آيات عظام امام، خامنهاى، فاضل و نورى: براى مرتبه اول واجب و مرتبه دوم جايز و مرتبه سوم و بيشتر از آن حرام است.[7]

آيات عظام بهجت، سيستانى، صافى و وحيد: براى مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بيشتر از آن حرام است.[8]

آيةاللّهتبريزى: براى مرتبه اول واجب و مرتبه دوم بنا بر نظر مشهور مستحب است؛ ولى احتياط واجب در دست چپ ترك مرتبه دوم است و براى مرتبه سوم و بيشتر از آن حرام است.[9]

آيةاللّهمكارم: براى مرتبه اول واجب و بنا بر احتياط واجب ترك مرتبه دوم است و براى مرتبه سوم و بيشتر از آن حرام است.[10]

 

سه بار شستن

پرسش 29. آيا شستن سه بار صورت و دست، وضو را باطل مىكند؟

همه مراجع: شستن سه مرتبه صورت و دست راست، به قصد وضو حرام است؛ ولى وضو را باطل نمىكند و اگر دست چپ را سه مرتبه بشويد، مسح او اشكال پيدا كرده و وضو را باطل مىسازد.[11]

 

مسح سر

پرسش 30. كسى كه موهاى جلوى سرش بلند است و آن را بالاى سر جمع مىكند؛ چگونه در هنگام وضو مسح نمايد؟

همه مراجع: يا بايد بيخ موها را مسح كند و يا فرق سر را باز كرده، پوست سر را مسح نمايد.[12]

 

مسح پا

پرسش 31. مقدار مسح پا از درازا چقدر است؟

آيات عظام امام، بهجت، فاضل، مكارم، نورى و وحيد: بايد پا را از سر يكى از انگشتها تا برآمدگى روى پا، مسح كند و بنا بر احتياط مستحب تا مفصل پا مسح نمايد.[13]

آيات عظام تبريزى و صافى: بايد پا را از سر يكى از انگشتها تا برآمدگى روى پا، مسح كند و بنابر احتياط واجب، تا مفصل پا مسح نمايد.[14]

آيات عظام خامنهاى و سيستانى: بايد پا را از سر يكى از انگشتها تا مفصل، مسح كند.[15]

 

پرسش 32. آيا لازم است مسح پا بر روى شست پا انجام گيرد؟

همه مراجع: لازم نيست مسح حتما به روى شست پا انجام شود و مسح يكى از انگشتان ديگر نيز كافى است.[16]

تبصره. آيةاللّه مكارم: اگر فقط از سر انگشت كوچك مسح بكشد كافى نيست.

 

 

 

رنگ مو

پرسش 33. آيا رنگ مو و حنا و رنگ پوست ميوهها، مانع وضو است؟

همه مراجع: رنگ بدون جِرم، مانع نيست.[17]

 

موانع وضو

پرسش 34. اگر بعد از وضو، در اعضا مانعى ببينيم، چه كنيم؟

همه مراجع (به جز سيستانى، مكارم و وحيد): اگر ندانيد موقع وضو بوده يا بعد پيدا شده، وضويتان صحيح است؛ ولى اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشتهايد، بنابر احتياط واجب، دوباره وضو بگيريد.[18]

آيات عظام مكارم و وحيد: اگر ندانيد موقع وضو بوده يا بعد پيدا شده، وضويتان صحيح است؛ ولى اگر در هنگام وضو به آن توجه نداشتهايد، بايد دوباره وضو بگيريد.[19]

آيةاللّه سيستانى: اگر ندانيد موقع وضو بوده يا بعد پيدا شده، وضويتان صحيح است؛ ولى اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشتهايد، بنابر احتياط مستحب، دوباره وضو بگيريد.[20]

 

مداد چشم

پرسش 35. مداد چشم و ريمل، در هنگام وضو چه حكمى دارد؟

همه مراجع: براى وضو، ريمل و مداد بيرون چشم ـ اگر جرم داشته باشد ـ بايد برطرف شود؛ ولى مقدارى كه داخل چشم است، برطرف كردن آن لازم نيست.[21]

تبصره. بعد از برطرف كردن جرم مواد آرايشى، باقى ماندن رنگ آن مانع وضو نيست.

 

چرك زير ناخن

پرسش 36. اگر چركى زير ناخن باشد كه مانع رسيدن آب مىشود، آيا وضو صحيح است؟

همه مراجع: اگر چرك ظاهر نباشد، وضو صحيح است.[22]

 

جوهر خودكار

پرسش 37. آيا رنگ خودكار مانع از صحّت وضو است؟

همه مراجع: اگر جرم داشته باشد، مانع است و بايد براى وضو، برطرف شود.[23]

تبصره. آيةاللّهمكارم مىگويد: در مورد جوهر خودكار به اين نتيجه رسيدهاند كه جرم ضعيفى دارد و مانع از رسيدن آب به پوست نيست.[24]

 

كرم پوست

پرسش 38. آيا ماليدن كرم به دست و صورت مانع وضو مىشود؟

همه مراجع: اگر به حدى باشد كه مانع رسيدن آب به پوست نباشد، اشكال ندارد.[25]

تبصره. تشخيص اين امر به عهده عرف است.

 

 

 

 

ژل مو

پرسش 39. مسح سر بر موهاى روغن زده شده، چگونه است؟

همه مراجع: اگر روغن به قدرى زياد نباشد كه مانع از رسيدن آب وضو در حال مسح، به پوست يا بيخ موهاى جلوى سر يا موها باشد، اشكال ندارد.[26]

 

وضو و نامحرم

پرسش 40. آيا نگاه به نامحرم در حال وضو، باعث بطلان وضو مىشود؟

همه مراجع: نگاه عمدى به نامحرم حرام است؛ ولى باعث بطلان وضو نمىشود.[27]

 

شير آب وضو

پرسش 41. بستن شير آب در حال وضو، چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اشكال ندارد.[28]

تبصره. اگر بعد از ريختن آب روى اعضاى وضو، نخست شير آب بسته شود و سپس وضوى اعضا كامل شود:

1. از اسراف جلوگيرى خواهد شد، 2. براى مسح، اشكالى پيش نخواهد آمد.

 

شك در وضو

پرسش 42. در هنگام غسل و وضو زياد شك مىكنم، وظيفهام چيست؟

همه مراجع (به جز تبريزى و وحيد): نبايد به شك خود اعتنا كنيد [ و مطابق متعارف مردم انجام دهيد].[29]

آيات عظام تبريزى و وحيد: اگر به حد وسواس برسيد، نبايد به شك خود اعتنا كنيد [ و مطابق متعارف مردم انجام دهيد].[30]

 

پرسش 43. كسى كه شك دارد وضو گرفته يا نه، آيا بايد براى نماز وضو بگيرد؟

همه مراجع: آرى، بايد وضو بگيرد.[31]

 

پرسش 44. كسى كه شك دارد وضويش باطل شده است يا نه، چه حكمى دارد؟

همه مراجع: بنا مىگذارد كه وضويش باقى است.[32]

 

شك بعد نماز

پرسش 45. تكليف كسى كه بعد از نماز شك مىكند كه در هنگام نماز وضو داشته يا نه، چيست؟

همه مراجع (به جز تبريزى، صافى، فاضل و وحيد): نمازى كه خوانده، صحيح است؛ ولى بايد براى نمازهاى بعدى، وضو بگيرد.[33]

آيات عظام تبريزى، صافى، فاضل و وحيد: چنانچه احتمال مىدهد، پيش از نماز به گرفتن وضو توجّه داشته، نمازى كه خوانده صحيح است؛ ولى بايد براى نمازهاى بعدى، وضو بگيرد.[34]

 

فراموشى در وضو

پرسش 46. اگر بعد از وضو يقين كنيم يكى از اعمال وضو را انجام ندادهايم، وظيفه چيست؟

همه مراجع: اگر موالات وضو از بين نرفته است، محل فراموش شده و بعد از آن را بايد بشويد يا مسح كند و اگر موالات از بين رفته، بايد از نو وضو بگيرد.[35]

 

وضو قبل از اذان

پرسش 47. آيا قبل از اذان مىتوان براى نماز وضو گرفت؟

همه مراجع: اگر به قصد داشتن طهارت و انجام كار مطلوبى مانند خواندن قرآن و يا گفتن ذكر وضو بگيرد، مىتواند نماز را نيز با همان وضو بخواند.[36]

 

خشكى اعضاى وضو

پرسش 48. آيا خشك بودن اعضاى وضو، قبل از وضو لازم است؟

همه مراجع: خير، لازم نيست؛ مگر جاى مسح كه بايد خشك باشد.[37]

تبصره. اگر رطوبت جاى مسح به گونهاى كم باشد، كه رطوبت كف دست بر آن غلبه كند و بگويند رطوبت مسح تنها از ترى كف دست است، اشكال ندارد.

 

دست كشيدن وضو

پرسش 49. اگر هنگام وضو، به طور سهوى دست از پايين به بالا كشيده شود، آيا وضو صحيح است؟

همه مراجع: اگر عرفاً از بالا به پايين شسته شود، وضو صحيح است؛ هر چند به طور سهوى دست به طرف بالا كشيده شود.[38]

 

راه رفتن در وضو

پرسش 50. اگر هنگام مسح كشيدن راه برويم، وضو باطل مىشود؟

همه مراجع: راه رفتن در حال مسح اشكال ندارد.[39]

 

خوردن در وضو

پرسش 51. اگر در حين وضو چيزى بخوريم، وضويمان درست است؟

همه مراجع: خوردن چيزى در حال وضو اشكال ندارد؛ ولى بهتر است از كارهايى كه حضور قلب را هنگام وضو از بين مىبرد، پرهيز شود.[40]

 

حفظ وضو

پرسش 52. وضوى كسى كه از خروج باد معده خوددارى مىكند، چه حكمى دارد؟

همه مراجع: وضوى او باطل نيست.[41]

 

خواب وضودار

پرسش 53. خواب در چه حدى وضو را باطل مىكند؟

همه مراجع: اينكه چشم نبيند و گوش نشنود و اگر يكى از اين دو مشخصه نباشد، وضو باطل نمىشود.[42]

 

 

وضوى خانمها

پرسش 54. وضو گرفتن زن در جايى كه مرد نامحرم او را مىبيند، چگونه است؟

همه مراجع: گناه كرده؛ ولى وضويش صحيح است.[43]

 

ترشحات زنانه

پرسش 55. آيا ترشحات معمولى خانمها، وضو را باطل مىكند؟

همه مراجع: خير؛ مگر آنكه به منى يا بول بودن آن يقين كند.[44]

 

وضوى جبيره

پرسش 56. كسى كه دست راست يا چپش شكسته و داخل گچ است، چگونه وضو بگيرد؟

آيات عظام امام، خامنهاى، سيستانى، صافى، فاضل و نورى: بايد وضوى جبيرهاى بگيرد.[45]

آيةاللّه بهجت: بايد وضوى جبيرهاى بگيرد و بنا بر احتياط واجب، تيمم هم كند.[46]

آيات عظام تبريزى، مكارم و وحيد: بنا بر احتياط واجب، بايد هم وضوى جبيرهاى بگيرد و هم تيمّم كند.[47]

تبصره 1. جبيره؛ يعنى، پارچه و پمادى كه روى محل زخم يا شكستگى گذاشته مىشود. شخص ياد شده، مىتواند وضوى جبيرهاى را به روش زير انجام دهد: ابتدا صورت را (با دست چپ يا با گرفتن زير شير و يا فرو بردن در آب) بشويد و سپس دست راست را وضوى جبيرهاى دهد (با دست مرطوب بر روى آن باند يا گچ بكشد) بعد دست چپ را مانند صورت بشويد. آن گاه با رطوبت آن سر و روى پاها را مسح كند.

تبصره 2. همه مراجع دست كشيدن با آب وضو روى جبيره را لازم مىدانند و آيةاللّه مكارم رساندن آب را نيز كافى مىداند اگر چه با زير شير آب قرار گرفتن و پا در آب فرو بردن باشد.

 

 

 

پی‌نوشت‌ها

[1] . مائده (5) ، آيه 6.

[2] . مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج 4، ص 291.

[3] . توضيح المسائل مراجع، م 248.

[4] . نورى، توضيحالمسائل، م 249 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 254 ؛ توضيحالمسائل مراجع، م 248 و خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 102.

[5] . العروة الوثقى، ج 1، افعال الوضو، م 13 ؛ توضيحالمسائل مراجع، م 247 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 253 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 248 ؛ دفتر: خامنهاى.

[6] . العروة الوثقى، ج 1، افعال الوضو، الاول و مسئله 47.

[7] . امام، فاضل و نورى، توضيح المسائل مراجع، م 248 و خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 102.

[8] . بهجت، صافى و سيستانى، توضيحالمسائل مراجع، م 248 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م 254.

[9] . تبريزى، توضيح المسائل مراجع، م 248.

[10] . مكارم، توضيح المسائل مراجع، م 248.

[11] . امام، استفتائات، ج 1، س 35 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1 س 90 فاضل، جامعالمسائل، ج 1، س 113 ؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 61 و 64 ؛ نورى، استفتائات، ج 2 س 39 ؛ دفتر: سيستانى، بهجت، خامنهاى و وحيد.

[12] . توضيحالمسائل مراجع، م 251 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 257 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 252 و دفتر: خامنهاى.

[13] . توضيحالمسائل مراجع، م 252؛ نورى، توضيح المسائل، م 253 و وحيد، توضيح المسائل، م 258.

[14] . توضيحالمسائل مراجع، 252.

[15] . همان؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 111.

[16] . توضيحالمسائل مراجع، م 253 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 258 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 254 ؛ دفتر: خامنهاى.

[17] . امام، استفتائات، ج 1، س 42 ؛ فاضل، جامعالمسائل، ج 1، س 127 ؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 140 ؛ تبريزى، استفتائات، س 176 ؛ دفتر: سيستانى، بهجت، صافى، نورى، مكارم و وحيد.

[18] . توضيحالمسائل مراجع، م 297 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 298 ؛ دفتر: خامنهاى.

[19] . وحيد، توضيح المسائل، م 303 و مكارم، توضيح المسائل، م 321.

[20] . توضيحالمسائل مراجع، م 297.

[21] . همان، م 242 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 243 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 248 ؛ دفتر: خامنهاى.

[22] . توضيحالمسائل مراجع، م 291 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 297 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 292 ؛ دفتر: خامنهاى.

[23] . امام، استفتائات، ج 1، س 41 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 93 ؛ فاضل، جامعالمسائل، ج 1، س 124 ؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 141 ؛ تبريزى، استفتائات، س 176 ؛ مكارم، استفتائات، ج 2، س 55 ؛ دفتر: بهجت، وحيد، سيستانى و نورى.

[24] . استفتائات، ج 2، س 55.

[25] . تبريزى، استفتائات، س 152 ؛ سيستانى، Sistani.org، وضو ؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 104 ؛ فاضل، جامعالمسائل، ج 1، س 125 ؛ امام، استفتائات، ج 1، وضو ، س 40 ؛ صافى، جامعالاحكام، ج 1، س91 و 106 ؛ دفتر: نورى، وحيد، مكارم و بهجت.

[26] . تبريزى، استفتائات، س 154 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 106 ؛ فاضل، جامعالمسائل، ج 1، س 125 و 127 ؛ امام، استفتائات، ج 1 (وضو) ، س 42 و 43 ؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 104 و 114 و 140 ؛ مكارم، استفتائات، ج 1، س 69 ؛ سيستانى، Sistani.org، وضو: دفتر: نورى، بهجت و وحيد.

[27] . امام، استفتائات، ج 1، س 71 و دفتر: همه مراجع.

[28] . امام، استفتائات، ج 1، س 34 ؛ العروة الوثقى، ج 1، افعال الوضو، م 43 ؛ نورى، استفتائات، ج 2، س 43 ؛ خامنهاى، اجوبة الاستفتائات، س 112.

[29] . توضيحالمسائل مراجع، م 299 ؛ نورى، توضيحالمسائل، 300.

[30] . وحيد، توضيحالمسائل، م 305 ؛ تبريزى، توضيحالمسائل مراجع، م 299.

[31] . توضيحالمسائل مراجع، ج 1، م 301 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 307 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 302 ؛ دفتر: خامنهاى.

[32] . توضيحالمسائل مراجع، م 300 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 306 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 301 ؛ دفتر: خامنهاى.

[33] . توضيحالمسائل مراجع، م 303 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 304 ؛ دفتر: خامنهاى.

[34] . توضيحالمسائل مراجع، م 303 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 310.

[35] . العروة الوثقى، ج 1، شرايط الوضو، م 45.

[36] . توضيحالمسائل مراجع، م 320 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 326 ؛ نورى، استفتائات، ج 1، س 42.

[37] . توضيحالمسائل مراجع، م 256؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 362؛ نورى، توضيحالمسائل، م 257؛ دفتر: خامنهاى.

[38] . امام، استفتائات، ج 1، س 16 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 97 ؛ فاضل، جامعالمسائل، ج 2، س 110 ؛ دفتر: مكارم، سيستانى، تبريزى، نورى و خامنهاى.

[39] . العروة الوثقى، ج 1، م 25، شرايط الوضو، الحادى عشر.

[40] . العروة الوثقى، ج 1، شرايط الوضو و مستحبات الوضو، الرابع عشر.

[41] . العروة الوثقى، ج 1، موجبات الوضو، الثالث.

[42] . توضيحالمسائل مراجع، ج 1، م 323 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 329 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 324 ؛ دفتر: خامنهاى.

[43] . امام، سيستانى، نورى، مكارم و فاضل، تعليقات على العروة، ج 1، شرايط الوضو، م 30 و تبريزى، استفتائات، س 158 و دفتر: خامنهاى، بهجت، صافى و وحيد.

[44] . العروة الوثقى، ج 1، باب الاستبراء ؛ توضيحالمسائل مراجع، م 73.

[45] . توضيحالمسائل مراجع، م 330 ؛ نورى، توضيحالمسائل، م 331 ؛ دفتر: خامنهاى.

[46] . توضيحالمسائل مراجع، م 330.

[47] . توضيحالمسائل مراجع، م 330 ؛ وحيد، توضيحالمسائل، م 336.

سیدمجتبی حسینی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: