شرح دعای ۳۱ صحیفه سجادیه

شرط وفادارى بر‌ توبه!
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۵

شرط وفادارى بر‌ توبه!

چه بسا اعمالى كه‌ در‌ واقع موجب انحطاط روح آدمى ‌و‌ سبب دورى وى از‌ خدا بوده ‌و‌ در‌ گذشته‌ی عمر از‌ وى صادر شده است، امّا خود او‌ توجّه به‌ ‌آن نداشته ‌و‌ آنها را‌ به‌ صورت یك سلسله اعمال نیك انجام داده ‌و‌ احیاناً مدّتى مدید نیز اشتغال به‌ آنها داشته است!
گناهان باطن ‌و‌ گناهان ظاهر
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۴

گناهان باطن ‌و‌ گناهان ظاهر

آنان كه‌ به‌ زنان پاكدامن نسبت زنا مى‌دهند در‌ حالتی كه آنها زنان باایمان ‌و‌ بی‌خبر از‌ ‌آن نسبت مى‌باشند، در‌ دنیا ‌و‌ آخرت طرد ‌و‌ لعن شده [از رحمت حق] بوده ‌و‌ براى آنان شكنجه ‌و‌ عذابى بزرگ است.
گناهان كوچک و گناهان بزرگ
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۳

گناهان كوچک و گناهان بزرگ

اگر طغیان انسان را‌ نسبت به‌ عظمت ‌و‌ جلالت ساحتِ اقدس حضرت حق ـ جلّ جلاله ـ بسنجیم، مطلق عصیان انسان در‌ محضر خدا گناه بزرگ ‌و‌ معصیت «كبیره» است، ‌و‌ درآن نظر اصلاً «صغیره» مفهوم درستى ندارد ‌و‌ بلكه خود این تعبیر نیز در‌ حدّ خود تصغیر مقام كبریاى خداوندى محسوب گشته، معصیتى «كبیره» مى باشد.
هشدار از‌ وسوسه‌‌هاى یأس‌آور شیطان
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۲

هشدار از‌ وسوسه‌‌هاى یأس‌آور شیطان

باید دانست كه‌ همین «یأس از‌ رحمت حق» اعظم گناهان است ‌و‌ هیچ گناهى از‌ جهت سدّ باب نجات به‌ پاى ‌آن نمی‌رسد ‌و‌ لذا شیطان بى‌ایمان نیز پس‌ از‌ شكست خوردن از‌ راه‌هاى دیگر، رو‌ به‌ این در آورده ‌و‌ از‌ این طریق، آدمی‌را‌ به‌ شقاوت ‌و‌ بدبختى می‌كشاند.
چگونه باید توبه كرد؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۱

چگونه باید توبه كرد؟

توبه ‌و‌ كیفیت آن بر‌ حسب اختلاف گناهانى كه‌ از‌ انسان صادر شده است، مختلف می‌باشد ‌و‌ لذا نخست باید توجّهى به‌ اقسام «گناهان» نمود ‌و‌ سپس راه خروج از‌ جوّ، هر‌ قسمی ‌از‌ ‌آن اقسام ‌و‌ طریق اصلاح تبعات فاسده‌ی ‌آن را كه‌ همان «توبه» است، ارائه نمود.
وجوب توبه از‌ دیدگاه عقل و قرآن
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲۰

وجوب توبه از‌ دیدگاه عقل و قرآن

به‌ هوش آیید اى عزیزان! تا‌ فرصتى باقى است درباره‌ی خود بیندیشید ‌و‌ تا‌ سموم گناهان، جوهر جان را‌ متلاشى نكرده ‌و‌ كار از‌ دست اطبّاى قلوب بیرون نرفته ‌و‌ شمع «ایمان» خاموش نگشته است، دست به‌ كار «توبه» شوید ‌و‌ خود را‌ از‌ ورطه‌ی هولناك محرومیت از‌ رحمت حق برهانید.
آثار غفلت از‌ مرگ | موانع توبه
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۹

آثار غفلت از‌ مرگ | موانع توبه

آیا می‌دانید كه‌ مالك دوزخ هرگاه بر‌ آتش خشم كند، از‌ خشم او‌ آتش [به جوش ‌و‌ خروش آمده] بعضى از‌ آن بعضى دیگر را‌ می‌مالاند [و بر‌ روى هم می‌غلطند] ‌و‌ هرگاه ‌آن را‌ زجر كند [و بانگ بر‌ ‌آن زند] بر‌ اثر زجر او ناله كنان در‌ میان درهاى دوزخ می‌جهد؟
گناه ‌و‌ مضرات ‌آن
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۸

گناه ‌و‌ مضرات ‌آن

انسان وقتى پى برد ‌و‌ آگاه شد كه‌ غذایى كه‌ خورده است ماده‌ی سمّى مهلك بوده ‌و‌ اگر ساعاتى چند تأخیر در‌ علاج كند تمام امعاء ‌و‌ احشائش متلاشى گشته ‌و‌ سرانجام به‌ وضع فجیع ‌و‌ دردناكى خواهد مُرد طبعاً ندامتى سخت هراس‌انگیز از‌ خوردن ‌آن غذا در‌ جانش پدید می‌آید ‌و‌ آنگاه با‌ شتاب ‌و‌ اضطراب تمام به‌ تخلیه‌ی معده از‌ ‌آن مادّه‌ی شوم می‌پردازد.
معنای توبه و حقیقت آن
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۷

معنای توبه و حقیقت آن

وبه در لسان شرع، عبارت است از ترک گناه به خاطر زشتی آن و پشیمانی بر آنچه در گذشته واقع شده است و تصمیم بر ترک بازگشت به آن گناه در آینده و جبران نمودن اعمال متروكه‌ای كه از طریق اعاده قابل جبران است و هرگاه این چهار مطلب با هم مجتمع شوند، تمام شرایط توبه حاصل می‌شود.
راز دستورات عبادی (نماز، ذکر و دعا) چیست؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۶

راز دستورات عبادی (نماز، ذکر و دعا) چیست؟

انسان در طول عمر دنيوی‌اش به هرگونه كه زندگی كرده و هر صورت خاصّی که به قلبش داده است، در لحظه‌ی مرگ با همان صورت قلبی خويش می‌ميرد و انتقال به عالم برزخ پيدا می‌كند و به هنگام حشر نيز به همان صورت قلبی موقع مرگ از قبر برمی‌خيزد و در موقف عرض عمل حاضر می‌شود.
آلوده شدن دل بر اثر گناه
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۵

آلوده شدن دل بر اثر گناه

دل انسان به حكم صفا و لطافت خاصّی كه در جوهر ذات خود دارد، تأثّر سریع از ارتكاب گناه پیدا كرده و همچون صفحه‌ی آیینه که بر اثر دَم و نَفَس آدمی تیره می‌شود تیره و تار می‌گردد...
نیت، روح عمل است!
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۴

نیت، روح عمل است!

نیت كه عبارت از عزم و تصمیم قلبی انسان نسبت به انجام هر عملی است، در واقع روح و حقیقت آن عمل محسوب می‌شود و به همین جهت، ملاک و معیار در «جزا» نیز همان نیت و انبعاث قلبی انسان نسبت به اعمال می‌باشد كه اگر خالص از برای خدا باشد، دارای «ثواب» و موجب ارتقای درجات «قُرب» می‌گردد...
آیا پیامبر(ص) و آل اطهارش(ع) از صلوات ما نفعی می‌برند؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۳

آیا پیامبر(ص) و آل اطهارش(ع) از صلوات ما نفعی می‌برند؟

«صلوات» علاوه بر بركات و خیرات فراوان كه عاید فرستنده‌ی صلوات می‌سازد و او را مشمول رحمات بی‌پایان خدا می‌گرداند، در ازدیاد كمالات رسول و آل رسول(ع) و رفعت درجات و ارتقای مقامات آن مقرّبان درگاه خدا نیز تأثیر مسلّم دارد...
چرا دعا را با صلوات افتتاح می‌كنیم؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۲

چرا دعا را با صلوات افتتاح می‌كنیم؟

چون پیامبر اکرم(ص) و آل گرامی آن حضرت(ع) واسطه‌های بین خدا و بندگانش در برآمدن حاجات و رسیدن به انحاء مطالب و درهای معرفت و شناسایی خدا می‌باشند از اینرو به هنگام عرض حاجت به درگاه خدا باید دست «توسّل» به دامن آن بزرگواران زد و در پرتو نام و یاد آنان تقاضای قبول از خدا داشت.
دعا؛ افضل عبادات
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۱

دعا؛ افضل عبادات

هیچ چیز نزد خدا برتر و والاتر از این نیست كه [بندگان] از آنچه نزد اوست از او بخواهند و احدی پیش خدا مبغوض‌تر از آن آدمی نیست كه از عبادت وی [یعنی دعا] كبر ورزیده و از آنچه نزد اوست از او نخواهد.
کیفر مجرم؛ مقتضای عدل الهی
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱۰

کیفر مجرم؛ مقتضای عدل الهی

وعده‌ی پاداش عمل به كسی دادن و آنگاه خلف وعده نمودن قبیح است و شایسته‌ی حضرت اكرم الاكرمین نمی‌باشد؛ امّا وعده‌ی عقاب بر گناه گنهكار دادن و آنگاه از عقاب وی صرف‌نظر كردن، نه تنها قبیح نیست، بلكه نشانه‌ای از مقام ارحم‌الرّاحمینی حضرت ربّ رحیم نیز می‌باشد.
نگرانی بیداردلان از عواقب شوم گناهان| تضرّع از چه چیزی سرچشمه می‌گیرد؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۹

نگرانی بیداردلان از عواقب شوم گناهان| تضرّع از چه چیزی سرچشمه می‌گیرد؟

ای کاش آنچه از اعمال زشت در گذشته‌ی عمر از ما گذشته و لذّت‌ها و خوشی‌های آن نابود شده و از بین رفته است، آثار شوم آن نیز به دنبال لذّات و خوشی‌هایش زایل می‌شد و از صفحه‌ی جانمان برطرف می‌گردید. امّا مَعَ‌الاسَف حقیقت امر این چنین نیست!
آداب دعا| چرا گریه در حال دعا اهمیت ویژه‌ای دارد؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۸

آداب دعا| چرا گریه در حال دعا اهمیت ویژه‌ای دارد؟

گریه در حال دعا كه سید آداب و عالی‌ترین درجات آنهاست، از جهت کاشفیّت از رقّت قلب و لطافت روح و پیوستگی به عالم حق، اهمّیّت بسیار روشن و ارزنده‌ای دارد كه قدر آن را باید دانست و آن فرصت مغتنم را به سادگی از دست نباید داد.
دیده‌ی دل نیز كور می‌شود! | دلیل نابینا محشور شدن انسان چیست؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۷

دیده‌ی دل نیز كور می‌شود! | دلیل نابینا محشور شدن انسان چیست؟

دِل نابینا كه در این جهان، نسبت به خدا و آثار جلال و جمال خدا نابیناست، در آن جهان نیز از جمیع سعادت‌ها و نور و سرور و بهجت‌ها نابینا خواهد بود و در یک جوّ سراسر ظلمت و وحشت و محرومیت دستخوش امواج گوناگون عذاب‌ها و شکنجه‌های جسمی‌ و روحی خواهد شد.
موقعیت عقل در وجود انسان
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۶

موقعیت عقل در وجود انسان

آدمی که فضای جانش طوفانی گشته و از هر سو، بادهای سموم شهوات در وزیدن است و گردوغبار و دود و مِه، هنگامه‌‌ای به پا كرده و لایزال، عربده‌های هول‌انگیز دیو هوس، گوش را كر می‌سازد و جنجالی عجیب به‌وجود می‌آورد، در این شرایط سنگین، چگونه ممكن است آدمی‌ بانگ عقل خویش را بشنود و در پرتو نور مشعل عقل، از چاه‌های بر سر راهش باخبر گردد؟!