فقه اقتصادی

سپرده‌گذاری (تجهیز منابع بانکی)
اقتصاد اسلامی| ۲۵

سپرده‌گذاری (تجهیز منابع بانکی)

اجاره به شرط تملیک، قرارداد اجاره‌ای است که در آن شرط می‌شود؛ چنانچه مستاجر به مفاد قرارداد عمل نموده و اجاره بها را در سررسید یا سررسیدهای مشخص شده بپردازد، موجر در پایان قرارداد اجاره یا تسویه کل اجاره بهاء، عین مستاجره را به ملکیت مستاجر درآورد.
تسهیلات سلف
اقتصاد اسلامی| ۲۴

تسهیلات سلف

نوعی بیع (خرید و فروش) است که در آن مبیع (کالای مورد معامله)، مدت‌دار بوده ولی ثمن (قیمت)، نقد می‌باشد. بنابراین هنگام انعقاد قرارداد، خریدار کل قیمت (ثمن) معامله را به فروشنده پرداخت می‌نماید و طرفین برای تحویل کالا مدتی را مقرر می‌نمایند تا فروشنده در آن زمان مقرر، مال مورد معامله را به خریدار تحویل می‌دهد.
تسهیلات فروش نسیه اقساطی و مرابحه
اقتصاد اسلامی| ۲۳

تسهیلات فروش نسیه اقساطی و مرابحه

کلیه کسانی که برای خرید این کالاها در بانکداری متعارف از طریق قرض (وام) ربوی و یا اعتبار با بهره اقدام می‌کردند در بانکداری بدون ربا می‌توانند نیاز خود را از طریق تسهیلات فروش اقساطی به‌دست آورند.
تسهیلات بانکی (تخصیص منابع بانکی)
اقتصاد اسلامی| ۲۲

تسهیلات بانکی (تخصیص منابع بانکی)

یکی از تفاوت‌های اساسی بانکداری اسلامی با بانکداری متعارف در روش‌های تخصیص منابع است، در بانکداری متعارف برای تمام نیازها اعم از نیازهای مصرفی یا سرمایه‌گذاری از عقد قرض ربوی استفاده می‌کنند، در حالی که در بانکداری اسلامی، بانک‌ها به عنوان وکیل سپرده‌گذاران اجازه ندارند که سرمایه آن‌ها را از طریق عقد قرض ربوی مصرف نمایند...
سپرده‌گذاری (تجهیز منابع بانکی)
اقتصاد اسلامی| ۲۱

سپرده‌گذاری (تجهیز منابع بانکی)

معاملات بانکی مجموعه‌ای از قراردادهای شرعی است که علاوه بر بانک در معاملات بازار و سازمان‌های اقتصادی هم جریان دارد برای مثال فروش اقساطی که یکی از تسهیلات بانکی است در فروشگاه‌های لوازم خانگی یا نمایشگاه‌های فروش ماشین یا املاکی‌ها نیز به کار گرفته می‌شود.
موارد فسخ عقد لازم
اقتصاد اسلامی| ۲۰

موارد فسخ عقد لازم

دو نفر خانه‌ای را معامله کرده‌اند و با توجه به این‌که بیع، عقد لازم است هیچ کدام از طرفین نمی‌توانند یک طرفه قرارداد را فسخ نمایند. اما در صورتی که هر دو علاقه‌مند به فسخ قرارداد باشند، اصطلاحا گفته می‌شود که قرارداد را «اقاله» نمودند.
انواع عقد
اقتصاد اسلامی| ۱۹

انواع عقد

هر عقدی اثری دارد، مثلا: اثر عقد بیع، انتقال مالکیت مال از فروشنده به خریدار و انتقال مالکیت بهاء از خریدار به فروشنده می‌باشد. اگر عقد بیع صحیح باشد یعنی ارکان و شرایط آن کامل باشد انتقال مالکیت‌ها صورت می‌گیرد. اما اگر به دلیلی یکی از ارکان و یا شرایط آن فراهم نباشد اثر عقد متوقف می‌شود.
شرایط عمومی صحت معامله
اقتصاد اسلامی| ۱۸

شرایط عمومی صحت معامله

گاهی اوقات اسبابی پدید می‌آید که باعث می‌شود انسان شرعاً از تصرف در مالش منع شود؛ که در اصطلاح به چنین فردی محجور می‌گویند. مانند ورشکستگی، مریض در آستانه مرگ و... که از نظر شرعی عقد چنین افرادی نافذ نخواهد بود.
احتکار
اقتصاد اسلامی| ۱۷

احتکار

احتکار به معنای ذخیره و نگهداری کالای کمیاب در بازار و مورد نیاز مردم، به انتظار گران شدن بهای آن است. برخی قید خرید را در تعریف احتکار افزوده‌اند و گفته‌اند خرید کالا و خودداری از عرضه آن به بازار، در صورت کمیاب شدن و نیاز مردم به آن، احتکار است.
غش در معامله و گران‌فروشی
اقتصاد اسلامی| ۱۶

غش در معامله و گران‌فروشی

یکی از منکرات کسب، غش در معامله است. غش یعنی مخفی کردن عیب کالا یا قالب کردن جنس بدل یا دست دوم به جای جنس اصلی یا جنس معیوب را با جنس خوب مخلوط کردن شیر با آب، گندم بد و خوب، روغن حیوانی با روغن نباتی، چای مرغوب یا نامرغوب، برنج ایرانی و خارجی، استفاده از برچسب‌های تقلبی و...
کم فروشی
اقتصاد اسلامی|۱۵

کم فروشی

یکی از آسیب‌هایی که کسب و کار حلال را تهدید می‌کند، کم‌فروشی است که در دین مقدس اسلام به شدت نکوهش شده است و در روایات به مومنان توصیه شده است برای دوری از کم‌فروشی، هنگام پیمانه و وزن، کمی بیشتر بگذارند و هنگام گرفتن حق خود، مقداری کمتر بردارند.
رشوه
اقتصاد اسلامی|۱۴

رشوه

پرداخت رشوه برای گرفتن حق با توجه به اینکه گاهی برای دیگران مشکل ایجاد می‌کند مثلاً باعث مقدم شمردن صاحب حق نسبت به افراد دیگر می‌شود، چه حکمی دارد؟
در چه مواردی ربا حرام نیست؟
اقتصاد اسلامی| ۱۳

در چه مواردی ربا حرام نیست؟

قرض ربوی دادن مسلمان به کفار حربی جایز است به‌این معنا که مسلمان می‌تواند مال خود را به صورت قرض ربوی به کافر دهد و ربای آن را بگیرد. اما برعکس آن صحیح نیست. مسلمان نمی‌تواند از کافر قرض ربوی بگیرد و به وی ربا دهد.
ربا در مهلت دَین (بدهی)
اقتصاد اسلامی|۱۲

ربا در مهلت دَین (بدهی)

در صورتی که گرفتن پول از بانک برای خرید مسکن و مانند آن تحت عنوان یکی از آن عقود باشد، بدون اشکال است ولی اگر به صورت قرض ربوی باشد، هرچند گرفتن آن از نظر حکم تکلیفی حرام است، ولی اصل قرض از نظر حکم وضعی صحیح است و آن مال، ملک قرض گیرنده می‌شود و جایز است در آن و در هر چیزی که با آن می‌خرد تصرّف نماید.
انواع زیاده| قرض ربوی و غیر ربوی
اقتصاد اسلامی|۱۱

انواع زیاده| قرض ربوی و غیر ربوی

اگر در ضمن قرض شرط زیاده نشده باشد اما قرض‌گیرنده، موقع پرداخت بدهی، مقداری زیاده بپردازد، اخذ آن برای قرض‌دهنده ایراد ندارد حتی این اضافه پرداخت بر قرض گیرنده به عنوان تشویق به امر قرض‌الحسنه مستحب می‌باشد.
ربای معاملی و ربای قرضی
اقتصاد اسلامی| ۱۰

ربای معاملی و ربای قرضی

طبق نظر مشهور فقیهان، تعویض کالای مرغوب با کالای هم‌جنسِ نامرغوب، به زیاده هم، ربای معاملی بوده، معامله مذکور باطل می‌باشد. مانند: تعویض طلای دست دوم با مقدار کمتر از طلای دست اول یا برنج مرغوب با برنج نامرغوب به زیاده.
حکمت‌های تحریم ربا
اقتصاد اسلامی| ۹

حکمت‌های تحریم ربا

اگر رباخواری حلال بود مردم کارهای مفید تجاری و هر آنچه را که به آن احتیاج داشتند[2] ترک می‌کردند؛ به همین جهت خداوند ربا را حرام کرد تا مردم از آن روی گردان شوند و به سوی کارهای حلال و تلاش‌های اقتصادی مفید بروند و وام فقط به صورت قرض‌الحسنه باقی بماند.
ربا در روایات
اقتصاد اسلامی| ۸

ربا در روایات

هر کس ربا بخورد، خداوند شکمش را به اندازه‌ای که ربا خورده است، از آتش جهنم پر می‌سازد و اگر از طریق ربا مالی به دست آورد، هیچ عمل نیک را از او نپذیرد و تا موقعی که به اندازه یک قیراط ربا پیش اوست، پیوسته خدا و فرشتگان او را لعنت کنند.
ضرورت جلوگیری از رباخواری
اقتصاد اسلامی| ۷

ضرورت جلوگیری از رباخواری

اگر توبه کنید و دستگاه رباخواری را برچینید حق دارید سرمایه‌های اصلی خود را که در دست مردم دارید (به استثنای سود) از آن‌ها جمع آوری کنید و این قانون کاملا عادلانه است. زیرا که هم از ستم کردن شما بر دیگران جلوگیری می‌کند و هم از ستم وارد شدن بر شما، و در این صورت نه ظالم خواهید بود و نه مظلوم.
ربا در قرآن
اقتصاد اسلامی| ۶

ربا در قرآن

چه بسیار ثروتمندانی که از سرمایه خود، هیچ نوع راحتی و آرامش و یا محبوبیتی بدست نمی‌آورند، ولی در نظامی که در آن انفاق، صدقه و قرض‌الحسنه رایج باشد، آن جامعه از برکات زیادی برخوردار است. در آن نظام، فقرا مأیوس نبوده، اغنیا در فکر تکاثر نیستند.