پایگاه اطلاع رسانی دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت

فهرست مطالب- آموزه‌های صحیفه سجادیه
احسان و خوش اخلاقی
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۹۲

احسان و خوش اخلاقی

بازتاب عملكرد خوب و حسنات انسان و خدمت به هم‌نوعان، در پرونده عمل و شخصیتِ دینى انسان متجّلى مى شود و هر كس خادم مردم باشد، به خود و سعادت و آینده خویش خدمت كرده است و همین رفتار، سبب محبوبیت نزد دیگران و حكومت بر دل ها و نفوذ در جان ها مى شود.
حقیقت خوف و رجا| معنای واقعی رجا
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۵

حقیقت خوف و رجا| معنای واقعی رجا

بنا به گفته‌ی سالكان راه معارف، «خوف و رجا» دو صفت از صفات فاضله‌ی نفسانیّه و به عبارت رساتر، دو مقام از مقامات عالیه‌ی روحی می‌باشند كه انسان «عارف» بر اثر نیل به آن دو مقام، از اقتحام و ورود به وادی «گناه» اجتناب می‌ورزد...
خشیت؛ لازمه‌ درکِ عالی انسانی
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۴

خشیت؛ لازمه‌ درکِ عالی انسانی

تقوا كه همان نیروی ضبط نفس و خود نگهداری از بی‌پروایی در امر گناه و رعایت جانب خداست، طبعاً ملازم با نوعی بیم و هراس می‌باشد و قهراً آدمی‌ را از اقتحام به گناه باز می‌دارد.
عوامل جلب محبّت دیگران
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۹۱

عوامل جلب محبّت دیگران

ايمان و عمل صالح جاذبه و كشش فوق العاده ‏اى دارد، اعتقاد به يگانگى خدا و دعوت پيامبران كه بازتابش در روح و فكر و گفتار و كردار انسان به صورت اخلاق عاليه انسانى، تقوا و پاكى و درستى و امانت و شجاعت و ايثار و گذشت، تجلى كند، همچون نيروهاى عظيم مغناطيس كشيده و رباينده است.
عذابِ «فراق»: شدیدترین عذاب‌ها
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۳

عذابِ «فراق»: شدیدترین عذاب‌ها

از مظاهر كرم و لطف بی حدّ خداوند منّان این که بنده‌ای را که خودِ ذاتِ اقدسش او را به توفیق و فضل خودش موفّق به انجام كار نیكی نموده است، به عنوان «مُحسن» (فرد نیکوکار) می‌ستاید و آنگاه او را مستحقّ اجر و طلبکار از خودش معرّفی می‌کند...
چرا انسان از شناخت  كنه ذات خدا عاجز است؟
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۲

چرا انسان از شناخت  كنه ذات خدا عاجز است؟

دعا از نظر فطرت، عقل، قرآن و روایات
شرح دعای سی و یکم صحیفه سجادیه| ۱

دعا از نظر فطرت، عقل، قرآن و روایات

آری؛ در آن هنگام كه انسان نیاز و فقر وجودی خود را ـ كه همانا واقعیّت مخلوق است ـ درک كرده، دست استغاثه و استمداد به سوی آفریننده‌ی وجود و حیات دراز می‌کند، در واقع از زمین به آسمان عروج كرده، از ظلمتكده و تنگنای عالم مادّه به عالمی‌‌ سراسر نور و بهجت و عزّت، تحوّل می‌یابد...
برائت از دشمنان خدا و اولیای الهی در احادیث
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۹۰

برائت از دشمنان خدا و اولیای الهی در احادیث

به حکم عقل و فطرت، هر انسان آزاده ای که نور فطرت و عقل را در درون خود خاموش نساخته، بی اختیار خداوند متعال و اولیاء او را دوست می دارد و به همین میزان از دشمنان و بدخواهان ایشان نفرت دارد و بیزاری می جوید.
محبت و دوستی خدا و اولیای الهی در احادیث
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۹

محبت و دوستی خدا و اولیای الهی در احادیث

محبّان حقیقی اهل بیت (ع) و کسانی که دل در گرو ولایت ایشان دارند، با اقتدا به امامان و مقتدایان معصوم خویش، از گناه پرهیز می کنند و اگر از روی غفلت مرتکب معصیت شدند، سریع توبه نموده و جبران می نمایند...
ولایت و برائت در قرآن
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۸

ولایت و برائت در قرآن

اگر شما با آن ها ارتباط دوستانه برقرار کنید، گرچه شاید در ظاهر اظهار دوستی کنند، امّا در واقع با شما دوست نمی شوند و هر گاه بر شما مسلّط شوند، دشمنی خود را آشکار نموده و به آزار و اذیت شما می پردازند. این آزار و اذیت آن قدر ادامه می یابد تا شما را از راه حق منحرف کنند و به وادی ضلالت بکشانند.
تبدیل کینه و دشمنی به محبّت و دوستی
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۷

تبدیل کینه و دشمنی به محبّت و دوستی

در واقع امام زین العابدین علیه السّلام با یک دعا، هم زمان از خداوند متعال رهایی دو نفر را درخواست می نمایند و فرج و گشایش هر دو را تمنّا می کنند. یکی کسی که گرفتار بغض و دشمنی دیگران شده و از این ناحیه در امنیت و آسایش نیست؛ و دیگری کسانی که دائم در آتش کینه توزی و دشمنی نسبت به دیگران، می سوزند...
اصلاح عیب و اکمال کرم | یکی از مهم ترین آثار کرامت نفس
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۶

اصلاح عیب و اکمال کرم | یکی از مهم ترین آثار کرامت نفس

امام زین العابدین (ع) در این دعا به ما می آموزند که برای تبدیل این عیب ها به صفات زیبا، نیکو و وارسته، از خداوند متعال کمک بخواهیم و توفیق این امر را از او تمنّا کنیم، چنان چه بارها در همین دعای شریف، امام سجّاد (ع) توفیق ترک رذایل و تحصیل فضائل اخلاقی را از خداوند منّان مسئلت نموده اند.
هدیه دادن عیب‌های مؤمنین | آفات نصیحت
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۵

هدیه دادن عیب‌های مؤمنین | آفات نصیحت

گاهی فرد نصیحت کننده به نیّت اصلاح فرد خاطی او را نصیحت می کند، ولی شیوه نصیحت او باعث می شود تا نتیجه معکوس بگیرد. مثلا او را در حضور دیگران نصیحت می کند و یا این که در نصیحت فرد از لحن و کلماتی آزار دهنده استفاده می کند و یا حتّی در میزان نصیحت و تکرار آن افراط می ورزد.
اصلاح عیب‌ها| شناختن عیوب از چه راه‌هایی ممکن است؟
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۴

اصلاح عیب‌ها| شناختن عیوب از چه راه‌هایی ممکن است؟

از آن جا که هدف از خلقت انسان مقام عبودیّت و بندگی او در محضر پروردگار متعال است و این مهمّ تنها از رهگذر خودسازی و اصلاح نفس حاصل می گردد، لذا برنامه های دین مبین اسلام از سوی خداوند عزّ و جلّ، همگی در این راستا وضع گردیده است.
یأس از رحمت خدا| دو راه اساسی برای ایمنی از مکر شیطان
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۳

یأس از رحمت خدا| دو راه اساسی برای ایمنی از مکر شیطان

آری تکرار گناه، ناامیدی از رحمت و غفران پروردگار و غفلت از توبه، به آرامی از زندگی انسان گناهکار، مرتع وسیعی برای جولان دادن شیطان می سازد و گناهکار چنان بنده و مطیع شیطان می شود که دیگر اختیاری از خود ندارد.
غفلت از خدا و اصرار بر گناه| مهمترین دام‌های شیطان برای گمراهی انسان
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۲

غفلت از خدا و اصرار بر گناه| مهمترین دام‌های شیطان برای گمراهی انسان

یکی از مهم ترین دام‌های شیطان که با وسوسه های خود، بسیاری از انسان ها را در آن گرفتار می کند، زینت بخشی به گناه و به غفلت انداختن بندگان از یاد خدا، و استغفار و توبه است.
اصلاح عیب و اکمال کرم| مهم‌ترین اثر کرامت نفس چیست؟
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۱

اصلاح عیب و اکمال کرم| مهم‌ترین اثر کرامت نفس چیست؟

در فراز نخست دعا، امام (ع) از خداوند متعال تقاضا می کنند که در مسیر اصلاح و نیکو ساختن صفاتی که باعث عیب و نقص انسان می شود، ایشان را یاری کند. همان صفات آشکار و یا حتّی پوشیده ای که اگر دیگران از آن مطّلع گردند، به سبب آن ها انسان را مورد ملامت خود قرار می دهند.
لباس تقوا
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۸۰

لباس تقوا

امام سجّاد علیه‌السّلام از خداوند متعال تقاضا می‌کنند که اگر عمر من لباس کاری در راه اطاعت از فرامین توست، پس آن را طولانی کن. زیرا هر چه اطاعت از خدا بیشتر باشد، برکات آن برای فرد و جامعه بیشتر و طبیعتاً درجات و کمالات انسان و قُرب او به خداوند متعال افزون‌تر خواهد بود.
تردید نکردن در نیت درست
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۷۹

تردید نکردن در نیت درست

قرآن کریم بارها نسبت به گام های شیطان هشدار می دهد و حضرت زین العابدین علیه السّلام از خداوند متعال می خواهند که در گرفتار نشدن در گام شیطان و ایجاد تردید در نیّت رشد، ایشان را یاری بفرماید.
نیت درست و مستمر| معنی نیت و رشد| نقش نیت در ارزشمندی افعال
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۷۸

نیت درست و مستمر| معنی نیت و رشد| نقش نیت در ارزشمندی افعال

نیت همیشه به عمل شكل مى ‏دهد، آن كس كه براى خدا كارى انجام مى ‏دهد، شالوده‌ی آن را محكم مى ‏كند، و تمام تلاش او این است كه مردم از آن بهره‌ی بیشتر گیرند، ولى كسى كه براى تظاهر و ریاكارى عملى انجام مى ‏دهد، تنها به ظاهر و زرق و برق آن مى ‏پردازد، بى آن كه به عمق و باطن و شالوده و بهره‏ گیرى نیازمندان اهمّیت دهد.