پایگاه اطلاع رسانی دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت

فهرست مطالب- احکام اسلامی
هرگونه سودآوری در وام‌ها ربا است
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۷

هرگونه سودآوری در وام‌ها ربا است

وام به صورت شرعى و اسلامى باید خالى از هرگونه اضافه، خواه از جنس وام یا غیر جنس آن، باشد همچنین هرگونه شرطى که به نوعى جنبه‌ی سودآورى دارد در وام ممنوع است.
آیا وام به شرط ربا حرام است یا باطل؟! | دلایل بطلان وام ربوی
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۶

آیا وام به شرط ربا حرام است یا باطل؟! | دلایل بطلان وام ربوی

اگر در قرض، وام دهنده شرط سود کند حرام است حال آیا فقط سود حرام و باطل است و چیزى بر عهده وام گیرنده نمى‌آید؟ یا اینکه فساد این شرط به اصل وام نیز سرایت مى‌کند و خود وام هم باطل مى‌شود؟
آیا دادن سود به وام‌گیرنده مجاز است؟ | ماهیت و حقیقت برات
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۵

آیا دادن سود به وام‌گیرنده مجاز است؟ | ماهیت و حقیقت برات

شرط زیادى در قرض ربوى تنها در جایى حرام است که به سود وام دهنده باشد نه وام گیرنده، بنابراین اگر کسى مثلاً ده هزار تومان به کسى وام دهد، مشروط بر اینکه نه هزار تومان در عوض بپردازد حرام نیست و ربا محسوب نمى‌شود...
آیا گرفتن سود از وام‌گیرنده بدون شرط قبلی مجاز است؟
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۴

آیا گرفتن سود از وام‌گیرنده بدون شرط قبلی مجاز است؟

سود اضافى در وام‌ها در صورتى حرام است که در قرارداد وام شرط شده باشد، اما اگر شرط نکنند، ضررى ندارد، بلکه براى وام گیرنده مستحب است که چیزى اضافه بدهد؛ زیرا این را حُسن القضاء (یعنى اداى وام به نحو بهتر) مى‌گویند و بهترین مردم کسى است که وام را بهتر ادا کند...
حکم وام به شرط اجاره، و اجاره به شرط وام
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۳

حکم وام به شرط اجاره، و اجاره به شرط وام

اگر به دیگرى وامى دهد و شرط کند چیزى به کمتر از قیمت اصلى به او بفروشد، یا به کمتر از نرخ روز به او اجاره دهد، جزء شرط اضافى محسوب مى‌شود (و رباست) ولى اگر چیزى به کمتر از قیمت به او بفروشد (یا اجاره دهد) و شرط کند وامى به او دهد، مانعى ندارد.
اقسام پنجگانه رباى قرضى | تفاوت میان شرط و داعی
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۲

اقسام پنجگانه رباى قرضى | تفاوت میان شرط و داعی

ربای معاوضى تنها در اجناسى است که با وزن و پیمانه خرید و فروش مى‌شود و در معدودات (شمردنى‌ها) جارى نیست؛ به همین جهت فروختن 4 گوسفند کوچکتر، به 3 گوسفند بزرگتر اشکالى ندارد؛ چون گوسفند از معدودات است، ولى در رباى قرضى تفاوتى بین این سه نیست و در هر سه، ربا جارى است.
ممنوعیت هرگونه شرط در وام | حکم شرایط پنجگانه وام
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۱

ممنوعیت هرگونه شرط در وام | حکم شرایط پنجگانه وام

آیا التزام به این شرط و عمل به آن، بر وام گیرنده واجب و لازم است؟ یعنى وظیفه دارد وامى را که گرفته دقیقاً در همان مصرف معین هزینه کند؟ یا حق دارد از این شرط سرپیچى نموده و در هر مصرفى که خواست، مصرف کند؟
دلایل تحریم ربا در وام‌ها | اطلاق آیات ربا و روایات جرّ منفعت
ربا و بانکداری اسلامی| ۱۰

دلایل تحریم ربا در وام‌ها | اطلاق آیات ربا و روایات جرّ منفعت

بعضی از ادباى عرب «رشد و نمو» را هم جزیى از معناى «ربا» دانسته‌اند؛ بنابراین معناى ربا، فزونى توأم با رشد است؛ که این معناى سوم با آیه‌ی فوق سازگارتر است و «تربیت» را هم بدین جهت تربیت مى‌گویند که فزونى در انسان بوجود مى‌آید و انسان رشد و نموّ پیدا مى‌کند.
ربای معاوضه و ربای قرضی
ربا و بانکداری اسلامی| ۹

ربای معاوضه و ربای قرضی

ربای معاوضه داراى سه شرط است: نخست اینکه آن جنس «مکیل» یا موزون باشد و معدود نباشد، یعنى مانند شیر که با پیمانه «لیتر» خرید و فروش مى‌شود و یا مانند گندم که موزون است و مثلاً با کیلو معامله مى‌گردد، باشد؛ بنابراین در اشیاى شمردنى مانند لباس و وسایل منزل، رباى معاوضه نیست.
منافات رباخواری با فلسفه پیدایش پول
ربا و بانکداری اسلامی| ۸

منافات رباخواری با فلسفه پیدایش پول

رباخواری باعث مى‌شود که پول از شکل اصلى‌اش تحریف و به شکل یک کالا درآید؛ چرا که پول، ثَمَنْ است نه مُثْمَن، واسطه‌ی کالاست، نه کالا و رباخوارى آن را کالا قرار مى‌دهد و از این رهگذر جامعه را گرفتار خسارت مى‌کند.
چرا ربا نوعی ظلم است؟
ربا و بانکداری اسلامی| ۷

چرا ربا نوعی ظلم است؟

تمام افرادى که در جامعه فعالیّت اقتصادى دارند هم سود دارند و هم زیان، کارخانه‌ها، مزارع، تجارت‌ها، صنعت‌ها، دامدارى‌ها، کارهاى خدماتى و... مشمول این قانون هستند و تنها رباخواران از این قانون مستثنا هستند و فقط سود مى‌برند و زیان نمى‌بینند.
فایده بحث از فلسفه احکام| فلسفه تحریم ربا
ربا و بانکداری اسلامی| ۶

فایده بحث از فلسفه احکام| فلسفه تحریم ربا

همانطور که قول و فعل معصومین(ع) براى ما حجّت است، تقریر آن بزرگان نیز براى ما حجّت است و در تاریخ مى‌خوانیم که بسیارى از اصحاب پیامبر اکرم(ص) یا ائمه‌ی اطهار(ع) از این پیشوایان بزرگ در مورد علل احکام سؤال مى‌کردند و آنها پاسخ‌هاى روشنى مى‌دادند...
معاملات حرام، واجب، مستحب و مکروه
ربا و بانکداری اسلامی| ۵

معاملات حرام، واجب، مستحب و مکروه

در مکتب‌هاى مادّى این دو مقوله، کاملاً از هم جدا هستند، و اخلاق هیچ تأثیرى بر اقتصاد ندارد. اقتصاد در مکتب‌هاى مادى کاملاً خشک و بى‌روح است، چرا که معیار در این طرز تفکّر درآمد بیشتر با تلاش کمتر است، از هر راهى که مقدور باشد...
اجماع فقها و عقل در تحریم ربا| چرا ربا حرام است؟
ربا و بانکداری اسلامی| ۴

اجماع فقها و عقل در تحریم ربا| چرا ربا حرام است؟

تحریم ربا از نظر علماى شیعه بلکه جمیع علماى اسلام مسلّم است و نه تنها آن را حرام دانسته‌اند، بلکه منکر آن را مرتد خوانده‌اند، و این حکم را جزء ضروریات دین اسلام شمرده‌اند؛ بنابراین اگر کسى با علم به ضرورى بودن حرمت ربا، منکر آن شود از زمره‌ی مسلمین جهان خارج است.
رباخواری در روایات اسلامی
ربا و بانکداری اسلامی| ۳

رباخواری در روایات اسلامی

ربا گرفتن از یک انسان بسیار ضعیف که مثلاً براى درمان فرزندش مختصرى وام مى‌گیرد با ربا گرفتن از افرادى که در چنین شرایط اضطرارى قرار ندارند فرق مى‌کند و اوّلى به مراتب زشت‌تر و ظالمانه‌تر است.
شأن نزول آیات قرآن درباره ربا
ربا و بانکداری اسلامی| ۲

شأن نزول آیات قرآن درباره ربا

قبل از نزول آیات بالا رباخوارى کم و بیش در میان مردم رواج داشت، پس از نازل شدن این آیات، ربا به‌طور مطلق و قطعى و جدّى تحریم و رباخواران تهدید به قیام مسلحانه بر ضدّ آنها شدند، و تنها حق داشتند اصل سرمایه‌ی خود را بازپس بگیرند، نه بیشتر.
ادله حرمت ربا در اسلام| چهار دلیل قرآن برای تحریم ربا
ربا و بانکداری اسلامی| ۱

ادله حرمت ربا در اسلام| چهار دلیل قرآن برای تحریم ربا

تحریم ربا از مسائل مهمّ اسلامى است و بازتاب گسترده‌اى در آیات و روایات دارد. بسیارى از فقهاى بزرگ هنگامى که وارد این مبحث شده‌اند، تنها به دلایل سه‌گانه (قرآن، حدیث و اجماع) بسنده کرده‌اند، در حالى که تحریم ربا را بى‌شک با دلیل عقل نیز مى‌توان اثبات کرد.
دانستنی‌های خمس| فرق خمس با مالیات| سال خمسی و دست‌گردان چیست؟
احکام خمس (پرسش و پاسخ‌های دانشجویی)| ۲۲

دانستنی‌های خمس| فرق خمس با مالیات| سال خمسی و دست‌گردان چیست؟

فرق خمس با مالیات را بیان کنید؟ سال خمسی چیست؟ دست‌گردان چیست؟
حکم فرار از خمس
احکام خمس (پرسش و پاسخ‌های دانشجویی)| ۲۱

حکم فرار از خمس

اگر طوری خرج کنیم که از مخارج سال چیزی زیاد نیاید- به این منظور که خمس ندهیم- آیا باز هم خمس دارد؟
احکام اموال خمس‌نداده| والدین تارک خمس| معاشرت با تارک خمس
احکام خمس (پرسش و پاسخ‌های دانشجویی)| ۲۰

احکام اموال خمس‌نداده| والدین تارک خمس| معاشرت با تارک خمس

آیا می‌توان در مال خمس نداده تصرّف کرد؟ اگر پدری مسأله خمس را رعایت نکند، آیا دادن خمس بر افراد تحت تکفّل او واجب است؟ رفت و آمد با خانوده‌ای که خمس پرداخت نمی‌کند، چه حکمی دارد؟