اخلاق عملی

گناهان صغيره و گناهان كبيره‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۵

گناهان صغيره و گناهان كبيره‏

شدّت و ضعف گناه در هر دو قسم (صغيره و كبيره) منوط به دو چيز است: قبح فعلى و قبح فاعلى. قبح فعلى مربوط است به مفاسد و زشتی‌هاى موجود در خود عمل قطع نظر از خصوصيّات روحى و شرايط شخص بزهكار. قبح فاعلى مربوط است به شرايط ذهنى و روحى بزهكار قطع نظر از خصوصيّات خود عمل.
پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۴

پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)

همان گونه كه در تربيّت و سالم‌سازى بدن از انجام بعضى امور و خوردن پاره‏اى از خوردني‌ها بايد پرهيز كرد، در تربيت و تهذيب نفس نيز از انجام برخى كارها و استفاده از بعضى غذاها بايد اجتناب ورزيد.
انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۳

انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح

‏همان گونه كه در سفرهاى دنيوى رفيق خوب و يار وفادار و صادق نقش حساس و مفيدى در رفع مشكلات سفر دارد، در سير و سلوك و سفرهاى معنوى نيز رفيق خوب بسيار ضرورى و مؤثّر است.
علم به شرایع و احکام
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۲

علم به شرایع و احکام

بندگى و عبادت با دو شرط متحقّق می‌شود: محبّت و اطاعت، و اطاعت بدون علم به خواست معبود و رضاى محبوب امكان ندارد. آن‌ها كه از خود چيزى می‌تراشند و پيش خود مطالبى را سرهم می‌كنند و به عنوان عبادت و اطاعت انجام می‌دهند آن‌ها بنده خويشند نه بنده خدا.
ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۱

ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار

برخى از ملحدان و غافلان گمان می‌كنند كه ايمان به خدا و پرستش او نوعى ارتباط يك ‏جانبه مردم با خدا است و بر اثر اين پندار نادرست براى گريز از ايمان بهانه‌جويى می‌كنند. ولى اين برداشت جاهلانه و مغرضانه است، چرا كه ايمان ارتباطى است دوجانبه ميان آفريده و آفريدگار...
حب و بغض (تولی و تبری)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۰

حب و بغض (تولی و تبری)

حبّ و بغض كه در علم اخلاق از آن به «شهوت» و «غضب» تعبير می‌شود مهم‌ترين انگيزه براى كسب فضايل و دورى از رذايل است. انسان تا چيزى را دوست نداشته باشد به سوى آن حركت نمی‌كند و تا از چيزى متنفّر نباشد از آن دورى نمی‌جويد.
سیر در آفاق و انفس (تفکر و تدبر)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۹

سیر در آفاق و انفس (تفکر و تدبر)

فکر و اندیشه، آئینه خوبی‌ها و پوشاننده بدی‌ها و روشنى بخش دل‌ها و موجب خوش‏خویى و سعه صدر مى‏‌شود. به وسیله تفکّر، انسان به صلاح روز رستاخیز و پایان کارش آگاه مى‌‏شود و بر علم و دانشش افزوده مى‏‌گردد و هیچ عبادتى بالاتر از تفکّر نیست.
خدا آگاهی(تذکّر)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۸

خدا آگاهی(تذکّر)

تذكّر يعنى انسان بايد هميشه متذكّر اللّه و به ياد خدا باشد و هيچگاه مسئوليّت و بندگى خويش را در برابر پروردگار متعال فراموش نكند، زيرا هر كس خدا را فراموش كند در نتيجه خود را فراموش كرده و از خود بيگانه شده و در وادى غفلت سرگردان خواهد شد.
خودآگاهی و احساس مسئولیّت(یقظه)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۷

خودآگاهی و احساس مسئولیّت(یقظه)

دوّمين گام براى سالك إلى اللّه يقظه است، يعنى بيدارى از خواب غفلت و احساس مسئوليّت به اين كه در اين جهان با عظمت انسان بيهوده آفريده نشده است...
خودشناسی و خداشناسی(معرفة النّفس)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶

خودشناسی و خداشناسی(معرفة النّفس)

نفس انسان از بُعد ملكوتى‏‌اش نفخه الهيّه است كه در سير صعود، به مقام‏ نفس مطمئنّة و راضيه و مرضيه مى‌‏رسد و تا آنجا بالا مى‏‌رود كه به مرتبه «قَابَ قَوسَينِ اَو اَدنَى» مشرّف مى‌‏شود...
راه‌های تهذیب
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵

راه‌های تهذیب

چنان كه در سلامت جسم، فعل و ترك (دارو و پرهيز) هر دو با هم مؤثّر است در سلامت و تهذيب روح نيز فعل و ترك هر دو لازم است مانند اداى واجبات و ترك محرّمات، تولّى و تبرّى، به جا آوردن مستحبّات و ترك مكروهات و ...
نقش اخلاق در تعديل غرايز
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۴

نقش اخلاق در تعديل غرايز

پيروان برخى از اديان و مذاهب معتقدند براى رسيدن به كمال به طور كلّى بايد غرايز را سركوب نمود، ولى اسلام مى‌‏گويد غريزه را بايد هدايت و كنترل كرد، زيرا سركوبى غرايز و تمايلات- به خصوص غريزه جنسى- خطرها و ضررهاى فراوانى به بار مى‌‏آورد.
تعديل غرايز
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳

تعديل غرايز

همان گونه كه در ساختمان جسم انسان يك عضو بی‌مصرف آفريده نشده در ساختمان روح و جان او نيز هر انگيزه و غريزه و ميلى نقش حياتى دارد، اما اگر اين غرايز به طور صحيح هدايت و رهبرى نشود و تحت كنترل دقيق قرار نگيرد خطرناك و زيانبخش خواهد بود...
بُعد ارزشى در اخلاق عملى‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲

بُعد ارزشى در اخلاق عملى‏

در علم اخلاق، عمل از آن جهت كه بار ارزشى دارد و كاشف از يك خصيصه خلقى است مورد بررسى قرار مى‌‏گيرد. به عبارت ديگر، آداب و احكام در علم اخلاق از آن حيث كه ارزش آفرين است، و نه از جهت حقوقى و تكليفى، ارزيابى مى‏‌شود.
علم اخلاق از ديدگاه‌هاى گوناگون‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱

علم اخلاق از ديدگاه‌هاى گوناگون‏

مهم‌ترين مسأله‏‌اى كه فراوان مورد توجّه آئين مقدّس اسلام قرار گرفته و در رسيدن به كمالات و فضايل انسانى نقش اساسى دارد مسأله تزكيّه‏ نفس و پرورش روح است كه به عنوان يك امر حياتى و ضرورى مطرح مى‌‏باشد.