اخلاق عملی

نشانه‌های ریا
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۷۲

نشانه‌های ریا

منافقان در مقابل خدا با خدعه و نیرنگ رفتار می‌کنند در حالی که خداوند نقشه‌های آنان را نقش برآب می‌سازد. آنها هنگامی که به نماز برمی‌خیزند از روی کسالت و بی حالی به عبادت می‌ایستند؛ در برابر مردم تظاهر و خودنمایی می‌کنند ولی در باطن کمتر به یا خدا هستند.
آثار و فواید اخلاص
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۷۱

آثار و فواید اخلاص

اخلاص محصول یقین، قدرت ایمان، علم، قطع امید از مردم، کم کردن آرزوها و عبادت پروردگار است. اسلام به کیفیت عمل بیشتر اهمیت می‌دهد تا به کمیّت آن. به تعبیر دیگر، آنچه در پیشگاه خداوند ارزشمند است تنها خلوص نیّت است و زیاد بودن عمل موجب تقرّب نمی‌شود
نشانه‌های اخلاص| وسوسه ریا
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۷۰

نشانه‌های اخلاص| وسوسه ریا

خوشحالى و شادمانى از تعریف و تمجید مردم در صورتى به حساب ریا و خودنمایى گذاشته مى‏شود كه محرّك اصلى در انجام كار ستایش مردم باشد، اما اگر هدف از انجام كار خیر، تنها رضاى خدا و امتثال امر او باشد ولى با دیدن مردم و ستایش آنان قهرا خوشحال شود این دلیل بر ریا و تظاهر نیست.
اخلاص در احادیث
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۹

اخلاص در احادیث

دلى مى‏‌تواند صفا و نورانیت پیدا كند كه خواست پروردگار را بر هواى خویش مقدّم دارد و جز او هوایى دیگر در سر نپروراند. و به دیگر سخن، كسى مى‏تواند در زمره مخلّصین قرار گیرد كه تمام اعمالش تنها براى خدا باشد...
اساس و حقیقت عبادت | اخلاص چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۸

اساس و حقیقت عبادت | اخلاص چیست؟

اخلاص پاك كردن نیت از شرك و ریا است (چنانكه تزكیه و تهذیب نفس زدودن روح از صفات ناپسند و كدورتهاى معنوى، و تطهیر پاك كردن ظواهر جسم و بدن از نجاسات و آلودگی‌هاى ظاهرى است) و چون اخلاص امرى قلبى و وجدانى است نمى‌‏توان آن را با ظاهر زیبا و حجم كار ارزیابى كرد.
نیت مؤمن و نیت كافر| چگونه نیت، بهتر یا بدتر از عمل است؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۷

نیت مؤمن و نیت كافر| چگونه نیت، بهتر یا بدتر از عمل است؟

اگر نیت بهتر از عمل است پس ما روزى هزار بار نیت جهاد و شهادت می‌كنیم یا هزار مرتبه نیت ایثار و انفاق و هزار بار نیت شب‌‏زنده‌‏دارى می‌كنیم و دیگر نیازى به عمل نداریم زیرا نیت بهتر از عمل است.
چرا خداوند قوم بنی اسرائیل را مورد عتاب قرار داد؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۶

چرا خداوند قوم بنی اسرائیل را مورد عتاب قرار داد؟

حضرت صالح آنگاه كه ديد قومش علاوه بر اينكه او را تصديق نكرده تكذيب هم می‌كنند تصميم گرفت از راه معجزه آنان را به سوى خدا دعوت كند و از اين راه (اعجاز) حقانيت دعوت خويش را براى آن‌ها به اثبات برساند.
انواع تجرّی (قصد گناه)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۵

انواع تجرّی (قصد گناه)

علماى اصول در باب تجرّى فرموده‌‏اند نيّت معصيت در صورتى كه منتهى به اقدام نشود معفوّ است و گناهى براى آن نوشته نمی‌‏شود. طرفداران اين فكر بر اثبات مدعاى خود رواياتى را گواه آورده‌‏اند كه در كتاب‌هاى اصول و منابع اصلى حديث موجود است.
نيّت و پيوندهاى اعتقادى، فرهنگى، اجتماعى و ملى‏| یگانه ملاک وحدت یک ملت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۴

نيّت و پيوندهاى اعتقادى، فرهنگى، اجتماعى و ملى‏| یگانه ملاک وحدت یک ملت

مقصود از رضايت و نارضايى در اين بحث، تمايلات و هوس‌هاى سطحى و مقطعى نيست كه تحت تأثير احساسات زودگذر در انسان پديد می‌آيد و به سرعت زايل می‌گردد بلكه مقصود آن گونه تمايلاتى است كه از نوعى ارتباط فكرى و ايدئولوژيكى و وحدت منافع حكايت می‌كند...
تأثیر نیت در ثواب و عقاب‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۳

تأثیر نیت در ثواب و عقاب‏

اگر بخواهیم مراتب شخصیت افراد را بشناسیم باید آن را در لابلاى انگیزه‏‌ها و اهداف آنان جستجو كنیم. آیا آن كس كه تنها براى سیر كردن شكم خود فریاد مى‏‌كشد با آن كس كه براى نجات عامه مردم تلاش مى‏‌كند برابر است؟
تاثیر نیت در اعمال
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۲

تاثیر نیت در اعمال

از آنجا كه اخلاق اسلامى بر اساس تزكیه و تقویت بنیه معنوى و فضایل نفسانى و ارزش‏هاى والاى انسانى نهاده شده است، بدین جهت، در كلیه اعمال اعم از قلبى و بدنى- به ویژه عبادات- اصالت با نیت است.
منظور از خسران و معاتبه چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۱

منظور از خسران و معاتبه چیست؟

این همه تأكید نسبت به محاسبه نفس در آیات و احادیث براى آن است كه مردم از خواب غفلت بیدار شوند و براى زندگى سراى دیگر كه سراى جاودانى است توشه‏‌اى برچینند و زادى بردارند و تا فرصت از دست نرفته است عمل خیرى براى خود ذخیره كنند.
چرا به محاسبه نفس اهمیت نمى‌‏دهیم؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۶۰

چرا به محاسبه نفس اهمیت نمى‌‏دهیم؟

اى انسان! چه چیز تو را به گناهت جرأت داده و چه چیز تو را در برابر پروردگارت مغرور ساخته و چه چیز تو را بر هلاكت خویش علاقه‌‏مند كرده است؟ آیا این بیمارى تو بهبودى ندارد؟ آیا این خوابت بیدارى ندارد؟ چرا همان گونه كه به دیگرى رحم مى‏‌كنى به خود رحم نمى‌‏كنى؟
محاسبه نفس در روایات‏ | چهار چیز که در روز قیامت مورد بازجویى قرار می‌گیرد
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۹

محاسبه نفس در روایات‏ | چهار چیز که در روز قیامت مورد بازجویى قرار می‌گیرد

از ما نیست كسى كه هر روز خود را مورد محاسبه قرار ندهد كه اگر كار نیكى انجام داده در افزایش آن بكوشد و چنانچه كار زشتى كرده از خدا آمرزش بخواهد و به سوى او باز گردد.
چرا مردم به حساب خود رسیدگی نمی‌کنند؟ | دو چیز که موجب خسران ابدی است
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۸

چرا مردم به حساب خود رسیدگی نمی‌کنند؟ | دو چیز که موجب خسران ابدی است

اى بندگان خدا! برحذر باشید از روزى كه اعمال مورد بررسى قرار می‌گیرد و لرزش‌ها و تنش‌ها فراوان است و كودكان [از ناراحتى‏] پیر می‌شوند. اى بندگان خدا! بدانید كه مراقب‌هایى از خودتان بر شما گماشته شده و دیده‌بانانى از اعضاى پیكرتان ناظر شما هستند.
حقیقت مراقبت چیست؟ | محاسبه نفس چگونه انجام می‌شود؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۷

حقیقت مراقبت چیست؟ | محاسبه نفس چگونه انجام می‌شود؟

از جمله اصول اخلاقى و عرفانى، اصل محاسبه است. سالكان راه خدا و طلّاب دار بقا همان طور كه در صبحگاهان با خویش عهد و میثاق می‌بندند، ساعتى را نیز براى محاسبت و بازنگرى در اعمال روزانه در نظر می‌گیرند.
مرابطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه‏ | گام‌های سیر و سلوک الی الله
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۶

مرابطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه‏ | گام‌های سیر و سلوک الی الله

مرابطه حسّاس‌ترین مسیر سالكان إلى اللّه است كه بدون عبور از این نقطه، راه تعالى و تكامل به بن بست منتهى می‌شود. مرابطه در لغت به معنى «به یكدیگر پیوستن» و در اصطلاح اهل سلوك به معنى «به خود پیوستن»، مراقب خود بودن و در یك كلمه پیوسته نگران احوال خویشتن بودن است.
التزام عملى به نوافل و مستحبات و ترك مكروهات‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۵

التزام عملى به نوافل و مستحبات و ترك مكروهات‏

ابوحمزه ثمالى می‌گوید كه امام(ع) فرمود: هیچ نمازى بدون حضور قلب قبول نیست. من عرض كردم: فدایت شوم، همه ما هلاك شدیم؟ فرمود: نه، زیرا خداوند متعال این گونه عبادات را به وسیله نافله‌ها كامل می‌گرداند.
امانت از دیدگاه روایات
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۴

امانت از دیدگاه روایات

اداى امانت از نظر اسلام چندان مهم است كه اگر دشمن چیزى را به عنوان امانت به انسان بسپارد باید در حفظ آن كمال كوشش را مبذول دارد، زیرا هدف اسلام ایجاد جامعه‌اى است كه اعتماد عمومى بر آن حكم‌فرما باشد... دین مقدّس اسلام دستور می‌دهد كه امانت را مطلقا به صاحبش برگردانید گر چه او دشمن و یا بد كردار باشد.
ادای فرایض و واجبات| ویژگی‌ها و خصوصیات مومنان در قرآن
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۵۳

ادای فرایض و واجبات| ویژگی‌ها و خصوصیات مومنان در قرآن

از اهمّ واجبات امانت‌دارى، وفاى به عهد و راستگويى است كه بودش نشانه ايمان و نبودش علامت نفاق است و در اهميت آن همين بس كه خداوند متعال در قرآن مجيد در مقام تعريف انبياء، آنان را با صفت «رسول امين» يا «ناصح امين» و صادق الوعد توصيف و معرفى می‌کند.