پایگاه اطلاع رسانی دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت

فهرست مطالب- اخلاق اسلامی
سزای ناشکری| اعتراض سلمان به ابوذر چه بود؟
پندهای جاویدان| ۲۵

سزای ناشکری| اعتراض سلمان به ابوذر چه بود؟

گویند عمادالدین فقیه، در شیراز می‌زیست، گربه‌ای داشت، هر وقت او به نماز می‌ایستاد، آن گربه به او اقتدا می‌کرد، رکوع و سجده و قیام را انجام می‌داد، و همین باعث شد که شاه شجاع‌الدین، ارادت خاصّی به عماد پیدا کرد.
شرايط پذيرفته شدن توبه‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳۴

شرايط پذيرفته شدن توبه‏

مرحوم فيض می‌فرمايد بايد انسان اوّل يك انقلاب درونى در خود به وجود بياورد سپس توبه نمايد و اگر توبه با اين شرايط نباشد به مسخره بيشتر شباهت دارد...
تأثیر محیط و اجتماع بر تربیت افراد
آسیب‌های اجتماعی| ۱

تأثیر محیط و اجتماع بر تربیت افراد

بدون تردید اگر محیط زندگى آلوده باشد، در ایجاد محیط اخلاقى به دو عامل دیگر یعنى توارث و تربیت نمى ‏توان زیاد اتّکا کرد، زیرا تأثیرات محیط بد در اکثر موارد می تواند همه آن‏‌ها را تحت الشّعاع خود قرار دهد.
آثار منفی غیبت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳۳

آثار منفی غیبت

كسى كه غيبت كرده است بايد اظهار ندامت كند و توبه نمايد و براى كارهايى كه انجام داده (غيبت‌هايى كه كرده) تأسّف بخورد تا از عهده حق اللّه بيرون رود سپس نزد كسى برود كه غيبت او را كرده است و از وى حليّت بطلبد و بدين طريق از زير بار گناه غيبت او خارج شود.
چند نمونه از غیبت‌هایی که جایز است
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳۲

چند نمونه از غیبت‌هایی که جایز است

گاهى از اوقات انسان به تنهايى نمی‌تواند جلوى منكر را بگيرد و ناگزير می‌شود از مردم كمك بخواهد و يا به مقامات ذى ربط (پليس و دستگاه قضايى) اطلاع دهد تا به كمك آنها از كارهاى زشت جلوگيرى كند، بنابراين ناگزير است شخص و محل منكر را معرفى نمايد.
موارد استثنايى غيبت‏| چه غیبت‌هایی حرام نیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳۱

موارد استثنايى غيبت‏| چه غیبت‌هایی حرام نیست؟

گرچه غيبت از گناهان كبيره به شمار مى‏آيد و در قرآن كريم و روايات به شدّت از آن نهى شده است امّا مواردى هست كه از اين كلّيت استثناء شده و غيبت در آن گونه موارد حرام نيست.
برای درمان حسد چه کنیم؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۳۰

برای درمان حسد چه کنیم؟

انسان حسود به خاطر اين كه خدا به ديگرى نعمتى را ارزانى داشته است حسادت می‌ورزد كه اين حسادت موجب عذاب روحى اوست و اين عذاب در دنيا به پايان نمی‌رسد بلكه عذاب آخرت نيز بر عذاب او افزوده می‌گردد و در نتيجه در دنيا و آخرت زيانكار می‌شود
هشت نکته برای رسیدن به سعادت در مکتب امام صادق(ع)
پندهای جاویدان| ۲۴

هشت نکته برای رسیدن به سعادت در مکتب امام صادق(ع)

دیدم گروهی را به مال افتخار می‌کنند و گروهی به‌ حسب و طایفه مباهات می‌نمایند و گروهی به... ولی مشاهده نمودم که خداوند متعال، افتخار عظیم را در تقوا قرار داده است...
خودستایی در قرآن و روایات| تنزیه نفس چیست؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۹

خودستایی در قرآن و روایات| تنزیه نفس چیست؟

يكى ديگر از عوامل غيبت، تنزيه نفس است، يعنى انسان در مقام تبرئه خود از نسبت‌هايى كه به او داده شده است پاى ديگران را به ميان بكشد، چه آن كه مستقلّاً گناه را به ديگرى نسبت دهد يا آن كه وى را در آن شريك خود سازد.
دعای اثربخش حضرت سلیمان(ع)|پاسخ پرندگان به حضرت سلیمان درباره نحوه تخم‌گذاریشان
پندهای جاویدان| ۲۳

دعای اثربخش حضرت سلیمان(ع)|پاسخ پرندگان به حضرت سلیمان درباره نحوه تخم‌گذاریشان

جنّیان، گوهرهای درخشان از قعر دریا برای آن حضرت بیرون می‌آوردند و در آشپزخانه آن حضرت، روزی صد هزار گوسفند و چهل هزار گاو ... پخته می‌شد، با وجود این همه قدرت خوراک آن حضرت نان جو بود که با دست خودش درست کرده و می‌پخت.
بدترین مردم کیست؟| عوامل و انگیزه‌های غیبت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۸

بدترین مردم کیست؟| عوامل و انگیزه‌های غیبت

يكى از انگيزه‌هاى غيبت، موافقت با دوستان و همنشينان است. برخى از مردم تصوّر می‌کنند حسن معاشرت و اخلاق خوب آن است كه انسان به گونه‌اى‏ رفتار كند كه هيچ كس از او آزرده خاطر نشود و حال آن كه اين طرز برخورد نوعى نفاق و بی‌تفاوتى در برابر مسئوليّت‌ها است.
گقتگوی حضرت عیسی(ع) با یک مرده| علت تنبیه پادشاه توسط معلمش
پندهای جاویدان| ۲۲

گقتگوی حضرت عیسی(ع) با یک مرده| علت تنبیه پادشاه توسط معلمش

معلّم: دیدم، به تحصیل علم و دانش علاقه وافر نشان می‌دهی و امیدوار شدم که بعد از پدرت (قباد) صاحب سلطنت شده و بر مسند پادشاهی تکیه زنی، خوشم آمد که مزه ظلم و ستم را به تو بچشانم تا به کسی ظلم نکنی.
پند ابلیس به حضرت موسی(ع)
پندهای جاویدان| ۲۱

پند ابلیس به حضرت موسی(ع)

یکی از اهل ریاضت، به در مسجدی رسید، شیطان را دید ایستاده پا را درون مسجد می‌گذارد و بیرون می‌آورد. به او گفت: «اینجا چه می‌کنی؟» گفت: «در این مسجد، جاهلی نماز می‌خواند و عالمی خوابیده است، من قصد دارم به جاهل برسم و در حال نماز او را فریب دهم، هیبت آن عالم نمی‌گذارد وارد مسجد شوم!»
راه درمان غیبت
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۷

راه درمان غیبت

مهم‌ترین عاملى که در مبارزه با عوامل فساد و بیماری‌هاى معنوى و نفسانى مؤثّر و کارساز است عنصر ایمان است: ایمان به خدا و روز حساب. اگر کسى به خداوند متعال و روز جزا واقعاً ایمان داشته باشد کمتر مرتکب گناه کبیره به ویژه گناهانى مانند تهمت و غیبت مى‌‏شود.
چند داستان آموزنده| از شهامت علی اکبر(ع) تا ملی‌گرای نافرجام
پندهای جاویدان| ۲۰

چند داستان آموزنده| از شهامت علی اکبر(ع) تا ملی‌گرای نافرجام

وقتی موسی(ع) مشغول مناجات بود، ابلیس نزدیک او آمد، فرشته‌ای نزد ابلیس آمد و گفت: «در این حال از پیغمبر چه می‌خواهی؟» ابلیس گفت: «امیدوارم تا او را فریب دهم.»
زيان‌هاى فردی و اجتماعى سوء‌ظن
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۶

زيان‌هاى فردی و اجتماعى سوء‌ظن

يكى از زيان‌هاى فردى سوء ظنّ اين است كه شخص بدگمان به دليل عدم اعتماد به مردم، هميشه در رنج و ناراحتى به سر می‌برد و به گمان بد خود ديگر كسى را نمی‌یابد كه با او معاشرت كند...
داستان اصحاب رقیم
پندهای جاویدان| ۱۹

داستان اصحاب رقیم

روزی سه نفر در غاری که در کنار کوه بود مشغول عبادت بودند. طوفان شدیدی بروز کرد، ناگهان سنگی بسیار بزرگ از بالای کوه غلطید، و جلو آن غار را گرفت، به‌ طوری ‌که اصلاً روزنه‌ای به بیرون دیده نمی‌شد، آنان در پشت سنگ در میان تاریکی وحشت‌زا زندانی شدند...
سوء‌ظن چیست و چه آثاری دارد؟
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۵

سوء‌ظن چیست و چه آثاری دارد؟

بی‌ترديد نمی‌توان مطلق گمان را بدون قيد و شرط گناه و حرام دانست، زيرا خاطرات زودگذر و تصوّرات ذهنى در برخورد با حوادثى كه در اطراف انسان می‌گذرد امرى قهرى و طبيعى و خارج از دايره اختيار انسان است.
حقد و کینه‌توزی
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۲۳

حقد و کینه‌توزی

اساس دلبستگی و علاقه‌مندی خواه بین دوستان، خویشاوندان و یا عشاق باشد و یا اعضای جمعیّت و افراد ملّتی بر تمایلات مشترک آنها است. دو نفر در کاری با هم شریک و ذی‌نفع شدند، چه بسا که به یکدیگر علاقه‌مند و دلبسته ‌می‌شوند.
آثار مثبت رد غيبت‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۲۴

آثار مثبت رد غيبت‏

از قرآن مجيد استفاده می‌شود كه يكى از مهم‌ترين عوامل اين گناه، سوء ظنّ و تجسّس در احوال و اسرار مردم است. كسى كه با سوء ظنّ با ديگران برخورد می‌کند و همواره در خصوصيّات و اسرار مردم به جستجو می‌پردازد قهراً به بيمارى غيبت مبتلا می‌شود.