پایگاه اطلاع رسانی دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت

فهرست مطالب- اخلاق اسلامی
معيار صغيره و كبيره بودن گناه‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۶

معيار صغيره و كبيره بودن گناه‏

سرانجام آنها كه به گناه اصرار می‌ورزند به تكذيب آيات خدا و مسخره كردن آن می‌رسد. چرا اصرار بر گناه چنين سرانجامى را در پى دارد؟ زيرا اصرار بر گناه قلب آدمى را فاسد می‌کند. گناه مانند سمّى مهلك است كه اگر ساعتى تأخير در علاج آن كند تمام امعاء و احشاء انسان را متلاشى و او را نابود می‌کند.
عیب‌جویی چگونه باعث پیدایش عقده حقارت می‌شود؟
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۱۷

عیب‌جویی چگونه باعث پیدایش عقده حقارت می‌شود؟

بعضی از افراد محروم از تکریم و احترام برای این که توجّه اشخاص را به خود جلب کنند و شخصیّت خویش را به دیگران بنمایند، افراد را به باد مسخره ‌می‌گیرند. البته این موضوع با تربیت دوران کودکی هم ارتباط فراوان دارد.
عیب‌جویی
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۱۶

عیب‌جویی

کسی که به امور باطنی خود جاهل است و از آنها اطّلاعی ندارد، همیشه بدبخت و بیچاره خواهد بود. هنگامی ‌‌که انسان، بنده‌ی جهل خود ‌می‌شود و روح فضیلت در وجودش ‌می‌‌میرد، اسیر شهوت و امیال گوناگون گردیده و از حریم سعادت محروم ‌می‌ماند.
غیبت و نهان‌گویی
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۱۵

غیبت و نهان‌گویی

از نظر روان‌کاوی منشأ غیبت، بعضی از انحرافات روحی ‌می‌باشد. طغیان بعضی از غرایز به ضمیمه عقده حقارت موجب ‌می‌شود که انسان از برادر ایمانی خود غیب کند.
ساده زیستی مراجع تقلید و پرهیز از اسراف
اسراف؛ بلای خانمان‌سوز| ۲۱

ساده زیستی مراجع تقلید و پرهیز از اسراف

یکی از شاگردان برجسته امام می‌گوید: «امام هنگامی ‌که می‌خواستند با لیوان آب دوایی بخورند، هرگاه از نصف آب آن لیوان باقی می‌ماند، امکان نداشت آن آب را به‌ دور بریزند، حتماً از آن استفاده می‌کردند».
جوانمردی حضرت علی(ع) و پاداش خدا| ترور نافرجام فلسفی
پندهای جاویدان(۱۰)

جوانمردی حضرت علی(ع) و پاداش خدا| ترور نافرجام فلسفی

رژیم ستم‌شاهی برای ساکت نمودن آقای فلسفی، این زبان گویای اسلام، دست به توطئه‌هایی زد که یکی از آن‌ها بسیار جدّی بود، که به یاری حقّ به ‌طور معجزه‌آسایی ناکام و خنثی گردید.
گناهان صغيره و گناهان كبيره‏
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۵

گناهان صغيره و گناهان كبيره‏

شدّت و ضعف گناه در هر دو قسم (صغيره و كبيره) منوط به دو چيز است: قبح فعلى و قبح فاعلى. قبح فعلى مربوط است به مفاسد و زشتی‌هاى موجود در خود عمل قطع نظر از خصوصيّات روحى و شرايط شخص بزهكار. قبح فاعلى مربوط است به شرايط ذهنى و روحى بزهكار قطع نظر از خصوصيّات خود عمل.
ساده زیستی شیخ انصاری و وزیر جنگ ژاپن
اسراف؛ بلای خانمان‌سوز| ۲۰

ساده زیستی شیخ انصاری و وزیر جنگ ژاپن

از ویژگی‌های این مرجع بزرگ، ساده‌زیستی و پرهیز شدید از هرگونه زیاده‌روی و اسراف بود، چرا که او مرجعی زاهد بود و زهد و پارسایی موجب ساده‌زیستی و دوری از اسراف است.
پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۴

پرهیز از محرمات (دوری از گناه و معصیت)

همان گونه كه در تربيّت و سالم‌سازى بدن از انجام بعضى امور و خوردن پاره‏اى از خوردني‌ها بايد پرهيز كرد، در تربيت و تهذيب نفس نيز از انجام برخى كارها و استفاده از بعضى غذاها بايد اجتناب ورزيد.
عاقبت اسراف‌کار عیّاش| همه‌ دانش پزشکی در نصف آیه‌ قرآن
اسراف؛ بلای خانمان‌سوز| ۱۹

عاقبت اسراف‌کار عیّاش| همه‌ دانش پزشکی در نصف آیه‌ قرآن

بختیشوع گفت: «کتاب شما (قرآن) و پیامبر شما برای جالینوس (طبیب معروف) طبّی باقی نگذاشته است». یعنی در این چند کلمه همه مطالب طبّ و پیشگیری درمانی آمده است و آن‌ چه جالینوس در این‌ راستا گفته بیش ‌از این نیست.
زیان‌های نفاق و دو رویی
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۱۴

زیان‌های نفاق و دو رویی

نفاق یک فرد منافق، علاوه بر زیان‌هایی که برای جامعه ایجاد ‌می‌‌کند موجب بی‌آبرویی خود منافق ‌می‌گردد. زیرا فرد منافق بر حسب اطمینانی که به خود دارد و خیال ‌می‌کند زرنگی و دورویی‌اش بر همه پنهان ‌می‌ماند، دست به فریبندگی ‌می‌زند ولی غافل است از این که افکار و ‌حالات باطنی‌اش بر کسی مخفی نمی‌ماند.
اعتراض ابوذر به اسراف‌کاری عثمان و معاویه| نامه تند حضرت علی(ع) به عثمان بن حُنیف
اسراف؛ بلای خانمان‌سوز (۱۸)

اعتراض ابوذر به اسراف‌کاری عثمان و معاویه| نامه تند حضرت علی(ع) به عثمان بن حُنیف

من گمان نمی‌کردم تو دعوت جمعیّتی را قبول کنی که نیازمندان‌شان ممنوع و ثروتمندان‌شان دعوت شوند، به آن‌چه می‌خوری بنگر (آیا حلال است یا حرام؟) آنگاه آن ‌چه حلال بودنش برای تو مشتبه بود از دهان بینداز و آن‌ چه را به حلال بودنش یقین داری از آن بخور».
انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۳

انتخاب رفیق صدیق و دوری از افراد ناصالح

‏همان گونه كه در سفرهاى دنيوى رفيق خوب و يار وفادار و صادق نقش حساس و مفيدى در رفع مشكلات سفر دارد، در سير و سلوك و سفرهاى معنوى نيز رفيق خوب بسيار ضرورى و مؤثّر است.
محکوم شدن ابوحنيفه
پندهای جاویدان(۹)

محکوم شدن ابوحنيفه

مأمورین به دستور پادشاه عمل کردند و پس از جوشیدن آب، آن مرد مسلمان و دلیر را در میان آب انداختند او در همان حال گفت: «بسم ‌الله الرّحمن الرّحیم» از یک ‌طرف وارد شد و از طرف دیگر به قدرت خداوند، به ‌سلامتی خارج گشت!
علم به شرایع و احکام
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۲

علم به شرایع و احکام

بندگى و عبادت با دو شرط متحقّق می‌شود: محبّت و اطاعت، و اطاعت بدون علم به خواست معبود و رضاى محبوب امكان ندارد. آن‌ها كه از خود چيزى می‌تراشند و پيش خود مطالبى را سرهم می‌كنند و به عنوان عبادت و اطاعت انجام می‌دهند آن‌ها بنده خويشند نه بنده خدا.
دو رویی و فریبندگی
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام| ۱۳

دو رویی و فریبندگی

مهم‌ترین عاملی‌‌ که در سعادت و خوشبختی انسان مؤثّر ‌می‌باشد، شخصیّت است. بشر برای این قدم به عرصه هستی گذارده که در راه پرورش سجایا و ذخائر وجود خود و همچنین برای بالا بردن سطح فکر و ادراک خویش صمیمانه بکوشد تا فعالیّت‌های روانی‌اش نیرومند گردد و به کمال رشد خود برسد
ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار
نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی| ۱۱

ارتباط دو جانبه‏ میان آفریده و آفریدگار

برخى از ملحدان و غافلان گمان می‌كنند كه ايمان به خدا و پرستش او نوعى ارتباط يك ‏جانبه مردم با خدا است و بر اثر اين پندار نادرست براى گريز از ايمان بهانه‌جويى می‌كنند. ولى اين برداشت جاهلانه و مغرضانه است، چرا كه ايمان ارتباطى است دوجانبه ميان آفريده و آفريدگار...
گفتگوی حضرت یحیی(ع) با ابلیس
اسراف؛ بلای خانمان‌سوز (۱۷)| داستان‌های آموزنده در نکوهش اسراف (۲)

گفتگوی حضرت یحیی(ع) با ابلیس

ابلیس گفت: «زرق‌ و برق زن­ها، دام‌های من هستند (توسط زرق ‌و برق آن‌ها دل‌ها را می‌ربایم و انسان‌ها را گمراه می‌کنم) هرگاه نفرین‌ها و لعنت‌های صالحان در مورد من مرا غمگین می‌کند نگرانی خودم را به ‌وسیله آن‌ها آرامش می‌دهم».
چه چیزی باعث دروغگویی می‌شود؟
اخلاق و روان‌کاوی از نظر اسلام(۱۲)

چه چیزی باعث دروغگویی می‌شود؟

بدون تردید یک حالت روانی در باطن دروغ‌گو وجود دارد که باعث دروغ گفتن او ‌می‌شود و روی این حساب رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) ‌می‌‌فرماید: «لا يَكذِبُ الكاذِبُ إلّا مِن مَهانَةِ نفسِهِ»؛ «آدم دروغ‌گو دروغ نمی‌گوید مگر به واسطه پستی و ذلّتی که در خود احساس کرده است.»
نشانه‌های منافق| ۷ کرداری که جبرئیل به خاطر آن‌ها آرزو می‌کند انسان باشد
پندهای جاویدان(۸)| شرح کوتاهی از ۱۰ آیه قرآن و ۱۰ حدیث(۸)

نشانه‌های منافق| ۷ کرداری که جبرئیل به خاطر آن‌ها آرزو می‌کند انسان باشد

در دنیای الفاظ، شاید لفظی، بدمعنی و ننگین‌تر از کلمه «منافق» نباشد. چه بسیار فتنه‌ها، نابسامانی‌ها، کارشکنی‌ها و ... مولود نفاق بوده، و در هر زمان گروهی در سایه شوم این صفت ناشایسته به خود صورت حق ‌به ‌جانب داده، و خویش را دلسوز اجتماع قلمداد نموده ولی در باطن از گرگ هم درنده‌تر هستند.