شرح دعای مکارم الاخلاق

تواضع
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۷۲

تواضع

ضدّ صفت کبر، تواضع است و آن عبارت است از شکسته نفسی، که نگذارد آدمی خود را بالاتر از دیگری بیند. و لازمه ی آن کردار و گفتار چندی است که دلالت بر تعظیم دیگران و اکرام ایشان می کند...
ضرورت همراهی عزت با تواضع
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۷۱

ضرورت همراهی عزت با تواضع

زیباترین تواضع آن است که به هنگام بلند مرتبگی برای انسان حاصل شود وگرنه در زمان کوچکی و وقتی که در میان مردم از جایگاه بالایی برخوردار نباشد، تواضع کردن چندان هنر نیست و قیمتی ندارد، چنان که بهترین عفو و گذشت در زمانی حاصل می‌شود که فرد قدرت بر انتقام داشته باشد.
پرهیز از فخر و مباهات به خود
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۷۰

پرهیز از فخر و مباهات به خود

بدانيد زندگى دنيا تنها بازى و سرگرمى و تجمّل پرستى و فخرفروشى در ميان شما و افزون طلبى در اموال و فرزندان است، همانند بارانى كه محصولش كشاورزان را در شگفتى فرو مى ‏برد، سپس خشك مى ‏شود به گونه ‏اى كه آن را زردرنگ مى ‏بينى سپس تبديل به كاه مى ‏شود!
کمک خواستن از خدا
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۶۹

کمک خواستن از خدا

لازمه‌ی توکّل بر خدا این است که بنده در مسیر اطاعت حضرت حق قدم بردارد و در این طریق از او مدد بخواهد. لذا در آیات متعدّدی از قرآن کریم، راه خروج از مشکلات، آسان شدن امور و پیدا کردن مسیر درست، مشروط به تحصیل تقوا شده است.
معالی اخلاق
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۶۸

معالی اخلاق

معنای ترکیب اضافی «معالی الاخلاق» چنین می‌شود: «خُلق و خوی های شریف و رفیع». به بیان دیگر امام علیه السّلام در این دعا نه تنها از خداوند متعال تقاضا می‌کنند که به ایشان اخلاق نیکو عنایت کرده و طبیعتاً از اخلاق بد و ناپسند دورشان سازد، بلکه از پروردگار متعال درجات شریف و رفیع اخلاق نیکو را درخواست می‌نمایند.
اهل بیت(ع)؛ الگوی انفاق
شرح دعای مکارم‌الاخلاق| ۶۷

اهل بیت(ع)؛ الگوی انفاق

در برابر انفاق و تصدّقی که با آلودگی های منّت و آزار و ریا، باطل و نابود می شود، انفاقی قرار دارد که تنها مقصود آن کسب رضای پروردگار متعال است و این مهمّ حاصل نمی گردد مگر از کسی که دلی سرشار از ایمان به خدای متعال داشته باشد.
نابودی خیرات با منّت گذاشتن| راه درمان منت گذاشتن چیست؟
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۶)

نابودی خیرات با منّت گذاشتن| راه درمان منت گذاشتن چیست؟

قرآن کریم در سوره‌ی بقره آیه‌ی 264 مى ‏فرمايد: اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد! بخشش هاى خود را با منّت و آزار باطل نسازيد: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‏».
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۵)| اسباب خیر(۳)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۵)| اسباب خیر(۳)

در دین مبین اسلام، همان قدر که مسئله‌ی ولایت حیاتی و تعیین کننده است، مسئله‌ی برائت نیز مهمّ و بنیادی است. آثار و نشانه های برائت در آیات فراوان قرآن و روایات ائمّه‌ی اطهار علیهم السّلام و سیره‌ی عملی ایشان روشن تر از آن است که نیاز به برهان و دلیل داشته باشد.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۴)| اسباب خیر(۲)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۴)| اسباب خیر(۲)

در دین مبین اسلام عقل از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. عقل یکی از ارزشمندترین مخلوقات خداست که پس از آفرینشش خداوند متعال آن را به عنوان محبوب‌ترین مخلوقات خود و ملاک ثواب و عقاب معرّفی نمود.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۳)| اسباب خیر(۱)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۳)| اسباب خیر(۱)

برای آن که اهل خیر شویم باید ابتدا اسباب خیر را فراهم کنیم، به این معنا که یک سری اموری در عالَم هستند که خداوند تبارک و تعالی آن ها را زمینه ساز نزول خیرات قرار داده است.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۲)| اهتمام به امور مسلمین

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۲)| اهتمام به امور مسلمین

اگر خیرات پروردگار نباشد، هیچ موجودی وجود نخواهد داشت و هیچ جانداری زنده نخواهد ماند. اگر سال هاست که شاهد حیات و هستی در کائنات هستیم، همه نشان از افاضه ی خیرات خداوند دارد.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۱)| امداد الهی در تشخیص خیر و شر

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۱)| امداد الهی در تشخیص خیر و شر

گرايش به «خير (نيكى)» و نفرت از «شر (بدى)»، فطرى است و فطرت هاى پاك و سالم، از انجام دادن كارهاى خير احساس آرامش مى كنند، آلودگى را بر نمى تابند و از گناه روي گردان اند.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۰)| مفهوم شناسی «خَیر»

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۶۰)| مفهوم شناسی «خَیر»

کلمه ی خیر در آیات و روایات با چند کلمه ی دیگر اشتراک معنوی دارد و دانستن این حقیقت دایره و وسعت مفهوم این کلمه را آشکار می سازد. خداوند متعال در قرآن کریم کلمه ی «خیر» را هم معنا و مترادف کلمه ی «معروف» قرار داده است.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۹)| درمان عُجب(۳)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۹)| درمان عُجب(۳)

باید دانست و به یاد آورد که تمام رياست ها و منصب های دنیوی در معرض فنا است، و برای تشنگان آن مايه‌ی خسران و وبال است. تا چشم بر هم مى‌‏زنى بايد رياست و مقام را ترك نمود و در خانه‌ی گور تنها و ذليل بر روى خاك خوابيد.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۸)| درمان عُجب(۲)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۸)| درمان عُجب(۲)

غرض از عبادات و طاعات، اظهار ذلّت و مسكنت در برابر خداوند یکتا است. تکرار و استمرار بسیاری از عبادات بدان جهت است تا با عادت و ملكه شدن آن ‏ها براى نفس، معنى بندگى و حقيقت آن برای انسان تحقّق یابد.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۷)| درمان عُجب(۱)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۷)| درمان عُجب(۱)

خداوند متعال بیش از هر کسی بندگان خود را دوست دارد و سنّت او بر این استوار شده است تا برای هدایت و کمال بندگان خود تمام نیروها را بسیج نماید.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۶)| عُجب، سبب سلطه‌ی شیطان و نابودی اعمال

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۶)| عُجب، سبب سلطه‌ی شیطان و نابودی اعمال

عُجب از بدترین گناهان به شمار می‌آید و زمینه ساز هلاکت و شقاوت انسان است، به همین جهت عُجب در روایات بسیار نکوهش شده تا جایی که در لسان روایات وضعیت گناهکاری که از خطای خود نادم و پشیمان است، به مراتب بهتر از عابدی است که گرفتار عُجب شده است.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۵)|عُجب(خودپسندی)؛ بیماری مُهلک

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۵)|عُجب(خودپسندی)؛ بیماری مُهلک

گاهى انسان به ديگرى هديه‌‏اى مى‌دهد كه در نظرش بسيار با اهميت جلوه مى‌كند و لذا بر او منّت مى‌گذارد، اين شخص در اين صورت دچار عُجب و خود پسندى شده است.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۴)| تبیین ماهیت عُجب(خودپسندی)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۴)| تبیین ماهیت عُجب(خودپسندی)

عُجب اين است كه آدمى به جهت كمالى كه در خود می‌بیند خود را بزرگ شمارد، خواه آن كمال را داشته باشد و خواه نداشته باشد، و خواه آن صفت درواقع كمال باشد يا نباشد.
شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۳)| زهد و زاهدان در دنیا(۲)

شرح دعای مکارم‌الاخلاق (۵۳)| زهد و زاهدان در دنیا(۲)

لازمه‌ی عبادت خداوند و بندگی او، انقطاع از ماسوای اوست و این انقطاع حاصل نمی‌شود مگر زمانی که بنده با سلاح زهد به جنگ وابستگی دنیا برود، آن وقت است که خداوند متعال او را به داشتن قلب سلیم مفتخر می‌نماید...